Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि ब्रह्मकुण्डमनुत्तमम् । तस्यैव नैरृते भागे ब्रह्मणा निर्मितं पुरा

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi brahmakuṇḍamanuttamam | tasyaiva nairṛte bhāge brahmaṇā nirmitaṃ purā

Īśvara dit : « Ensuite, ô grande Déesse, qu’on se rende au Brahmakuṇḍa sans égal. Dans son quartier sud-ouest, jadis, Brahmā y façonna un lieu sacré. »

ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन; समासः—महā + देवी (विशेषण-विशेष्य)
ब्रह्मकुण्डम्the Brahma-pool (Brahmakuṇḍa)
ब्रह्मकुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः कुण्डम्)
अनुत्तमम्unsurpassed; excellent
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (ब्रह्मकुण्डम्)
तस्यof that (place)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध-निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
नैरृतेin the south-western
नैरृते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनैरृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; दिशावाचक-विशेषण (भāगे)
भागेpart; region
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
निर्मितम्made; constructed
निर्मितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि + मि (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (ब्रह्मकुण्डम्) इत्यस्य विशेषण
पुराformerly; long ago
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Brahmakuṇḍa

Type: kund

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Īśvara addresses Devī, pointing the way to an ‘unsurpassed’ Brahmakuṇḍa; the scene shifts to a sacred tank with a marked south-western corner where an ancient feature is said to have been made by Brahmā.

Ś
Śiva (Īśvara)
M
Mahādevī
B
Brahmakuṇḍa
B
Brahmā
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Pilgrimage is presented as a guided, purposeful movement through sanctified geography—each site carrying a divine origin and specific spiritual fruit.

Brahmakuṇḍa within Prabhāsa-kṣetra.

A pilgrimage instruction: proceed to Brahmakuṇḍa (implying visitation and customary tīrtha practices such as snāna and worship).