Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

पुरा यज्ञे वर्तमाने सोमस्य तु महात्मनः । ब्रह्मा सुरगणैः सार्धं प्रभासं क्षेत्रमागतः

Transliteration

purā yajñe vartamāne somasya tu mahātmanaḥ | brahmā suragaṇaiḥ sārdhaṃ prabhāsaṃ kṣetramāgataḥ

Translation

Dans les temps anciens, tandis que se déroulait le yajña du magnanime Soma, Brahmā vint au kṣetra sacré de Prabhāsa, accompagné des cohortes des dieux.

Word by Word

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal indeclinable: “formerly/once”)

• यज्ञे: in the sacrifice
• यज्ञे: Adhikarana (Locus-occasion/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (occasion)

• वर्तमाने: while it was going on
• वर्तमाने: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present middle participle/शानच्); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; यज्ञे इत्यस्य विशेषण; “while (it was) proceeding”

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; यज्ञे इत्यस्य सम्बन्ध

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: “indeed/and”)

• महात्मनः: great-souled
• महात्मनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; सोमस्य इत्यस्य विशेषण

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• सुरगणैः: with groups of gods
• सुरगणैः: Sahakarana (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: “सुराणां गणाः”); पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; सहकारक

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sahakarana (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (indeclinable: “together with”)

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; क्षेत्रम् इत्यस्य विशेषण/नाम

• क्षेत्रम्: the sacred place (kṣetra)
• क्षेत्रम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; आगतः इत्यस्य कर्म (गत्यर्थक-क्रियायाः लक्ष्य)

• आगतः: came
• आगतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle/क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ब्रह्मा इत्यस्य विधेय

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A grand sacrificial arena at Prabhāsa: Soma’s yajña with blazing fire altar; Brahmā arrives on haṃsa-vāhana accompanied by devas, while sages chant; the sea/coastal horizon hints at Prabhāsa’s littoral setting.

Characters & Entities

• Soma
• Brahmā
• Sura-gaṇa (gods)
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s greatness is authenticated through sacred history—divine presence and yajña narratives establish its enduring sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra as a divine-visited field of pilgrimage.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it provides mythic-historical context tied to yajña.