Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

अन्त्यज उवाच । अहो आश्चर्यमतुलं यदेतद्दृश्यतेऽधुना । यदेतन्मद्गृहं प्राप्ता ऋषयश्चान्नकांक्षिणः

antyaja uvāca | aho āścaryamatulaṃ yadetaddṛśyate'dhunā | yadetanmadgṛhaṃ prāptā ṛṣayaścānnakāṃkṣiṇaḥ

L’Antyaja dit : « Ah ! Quelle merveille sans pareille se voit à présent : des ṛṣis, sans aucun désir de nourriture, sont venus jusqu’à ma demeure ! »

अन्त्यजःthe outcaste
अन्त्यजः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्त्यज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अहोah!
अहो:
Discourse particle (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयाद्यव्यय (interjection)
आश्चर्यम्a wonder
आश्चर्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अतुलम्incomparable
अतुलम्:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअतुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (आश्चर्यम्)
यत्that which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject of passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (demonstrative)
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
अधुनाnow
अधुना:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
यत्that which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय
एतत्this
एतत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश
मत्my
मत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; समासपूर्वपद-रूप (mad-)
गृहम्house
गृहम्:
Karman (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राप्ताःhaving arrived
प्राप्ताः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र + √आप् (धातु) + क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (ऋषयः)
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अन्नकाङ्क्षिणःdesiring food
अन्नकाङ्क्षिणः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्नकाङ्क्षिन् (प्रातिपदिक: अन्न + काङ्क्षिन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (अन्नं काङ्क्षति इति); विशेषणम् (ऋषयः)

Antyaja (a marginalized householder, speaking in the narrative)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Implied audience within the narrative (sages/others present)

Scene: A humble Antyaja’s hut; austere sages stand at the threshold, radiant yet simple; the host, astonished, folds hands in reverence, expressing wonder that desireless ṛṣis have come seeking nothing.

Ṛṣayaḥ (sages)

FAQs

True sanctity is shown when the holy approach even the humble; reverence and dharma are not limited by social status.

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), presented in the Prabhāsa Khaṇḍa’s Prabhāsakṣetra Māhātmya.

No explicit rite is prescribed here; the verse frames the dharmic moment of receiving visiting sages.