Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

दृढं जितेन्द्रियो भूत्वा निर्भयो ध्यानसंयु तः । तस्यैव जायते सिद्धिर्या काचिद्भूतले स्थिता

dṛḍhaṃ jitendriyo bhūtvā nirbhayo dhyānasaṃyu taḥ | tasyaiva jāyate siddhiryā kācidbhūtale sthitā

Devenu ferme, maître de ses sens, sans crainte et uni à la méditation, un tel homme obtient assurément toute siddhi accessible sur la terre.

दृढम्firmly
दृढम्:
Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण; firmly)
जितेन्द्रियःone who has conquered the senses
जितेन्द्रियः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय (प्रातिपदिक) = जित + इन्द्रिय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि-समास (जितानि इन्द्रियाणि यस्य सः)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) → भूत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया (having become)
निर्भयःfearless
निर्भयः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्भय (प्रातिपदिक) = निः + भय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (यः)
ध्यानसंयुतःendowed with meditation
ध्यानसंयुतः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootध्यानसंयुत (प्रातिपदिक) = ध्यान + संयुत
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समास (ध्यानेन संयुतः)
तस्यfor him; of him
तस्य:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
एवindeed; only
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण)
जायतेarises; is born
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
सिद्धिःsuccess; attainment
सिद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
याwhich
या:
Visheshya (Correlative/विशेष्य)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
काचित्some; any
काचित्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम (some/any)
भूतलेon the earth
भूतले:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक) = भू + तल
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (भूः तलम्)
स्थिताpresent; existing
स्थिता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सिद्धिः)

Narratorial voice within the Māhātmya (contextual Purāṇic narrator)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Aghora/Śaṅkara worship context)

Type: kshetra

Scene: A solitary sādhaka in the Prabhāsa shrine precinct at night, seated in meditation, fearless and composed; the liṅga’s aura steady, the environment quiet and charged.

B
Bhūtanātheśvara (implied)
Ś
Śiva (implied)

FAQs

Inner discipline—sense-mastery, fearlessness, and meditation—is presented as the foundation for genuine spiritual attainment.

Prabhāsa-kṣetra, in the Bhūtanātheśvara Māhātmya setting.

Not a specific ritual act here; it prescribes yogic-ethical preparation: steadiness, control of senses, fearlessness, and meditation.