Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 63

विवस्वाञ्ज्येष्ठमासे तु आषाढे चांशुमांस्तथा । पर्ज्जन्यः श्रावणे मासि वरुणः प्रौष्ठसंज्ञिके

vivasvāñjyeṣṭhamāse tu āṣāḍhe cāṃśumāṃstathā | parjjanyaḥ śrāvaṇe māsi varuṇaḥ prauṣṭhasaṃjñike

Vivasvān préside au mois de Jyeṣṭha ; de même Aṃśumān au mois d’Āṣāḍha. Parjanya, dispensateur des pluies, au mois de Śrāvaṇa ; et Varuṇa au mois nommé Prauṣṭha.

विवस्वान्Vivasvān
विवस्वान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ज्येष्ठJyeṣṭha (month)
ज्येष्ठ:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘मासे’ इत्यस्य विशेषण
मासेin the month
मासे:
Adhikarana (time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/continuation)
आषाढेin Āṣāḍha
आषाढे:
Adhikarana (time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआषाढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; मासवाचक
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
अंशुमान्Aṃśumān
अंशुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअंशुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana/Connector
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (adverb: likewise)
पर्जन्यःParjanya
पर्जन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
श्रावणेin Śrāvaṇa
श्रावणे:
Adhikarana (time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्रावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; मासवाचक
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रौष्ठnamed ‘Prauṣṭha’
प्रौष्ठ:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रौष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘संज्ञिके’ इत्यस्य विशेषण (month-name qualifier)
संज्ञिकेin the (month) called
संज्ञिके:
Adhikarana (time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसंज्ञिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘(मासे)’ इत्यर्थे सप्तमी

Skanda (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Four Ādityas appear as personified forces: Vivasvān with blazing summer aura (Jyeṣṭha), Aṃśumān with shimmering heat-haze (Āṣāḍha), Parjanya releasing monsoon clouds (Śrāvaṇa), Varuṇa enthroned with waters and nāgas (Prauṣṭha/Bhādrapada).

V
Vivasvān
A
Aṃśumān
P
Parjanya
V
Varuṇa
J
Jyeṣṭha
Ā
Āṣāḍha
Ś
Śrāvaṇa
P
Prauṣṭha (Bhādrapada)

FAQs

Seasonal forces—heat, rays, rain, and waters—are sacralized as divine presences, teaching reverence for nature as dharma-governed.

The teaching belongs to Prabhāsa-kṣetra’s māhātmya, situating cosmic calendrics within pilgrimage literature.

No explicit ritual; the verse supplies month-deity correspondences useful for timed worship.