Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

ब्रह्मादीन्नृत्यतः प्रेक्ष्य भगवान्कमलेक्षणः । वारयामास हस्तेन प्रीतः प्राह सुरान्विभुः

brahmādīnnṛtyataḥ prekṣya bhagavānkamalekṣaṇaḥ | vārayāmāsa hastena prītaḥ prāha surānvibhuḥ

Voyant Brahmā et les autres danser, le Seigneur aux yeux de lotus, satisfait, les arrêta d’un geste de la main ; puis le Tout-Puissant s’adressa aux dieux.

ब्रह्मादीन्Brahmā and others
ब्रह्मादीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (ब्रह्मादयः)
नृत्यतःwhile (they were) dancing
नृत्यतः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनृत् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, षष्ठी/प्रथमा?—अत्र अव्ययीभावेन प्रयोगः: ‘नृत्यतः’ = नृत्यन्तः/नृत्यताम् (while dancing)
प्रेक्ष्यhaving seen
प्रेक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘प्रेक्ष्य’ = दृष्ट्वा (having seen)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कमलेक्षणःlotus-eyed
कमलेक्षणः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकमल + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कमलमिव ईक्षणं यस्य)
वारयामासstopped / restrained
वारयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवारय् (धातु, णिजन्त)
Formलिट् (परस्मैपद, परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन
हस्तेनwith (his) hand
हस्तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta-visheshana (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
सुरान्to the gods
सुरान्:
Sampradana/Pratiyogin (Addressee/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
विभुःthe Lord, the all-powerful one
विभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Narrator (introducing Bhagavān’s speech)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Scene: Kṛṣṇa, lotus-eyed, smiles and raises his hand in a gentle ‘enough’ gesture as Brahmā and other gods dance; the assembly pauses, attentive to his forthcoming words.

B
Bhagavān (Kṛṣṇa/Viṣṇu)
B
Brahmā
D
Devas

FAQs

Divine joy is accepted, yet the Lord also guides devotees with gracious restraint and direct instruction.

Dvārakā, where the Lord personally responds to the worship of gods and sages.

No explicit prescription; it sets the scene for the Lord’s ensuing boon-giving speech.