Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

प्रह्लाद उवाच । अथान्यच्च प्रवक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं महत् । द्वारकायाः परं पुण्यं माहात्म्यं ह्युत्तमोत्तमम्

Transliteration

prahlāda uvāca | athānyacca pravakṣyāmi guhyādguhyataraṃ mahat | dvārakāyāḥ paraṃ puṇyaṃ māhātmyaṃ hyuttamottamam

Translation

Prahlāda dit : À présent je vais révéler encore autre chose—grand, plus secret que le secret même : la sainteté suprême, la grandeur la plus élevée de Dvārakā.

Word by Word

• प्रह्लादः: Prahlāda
• प्रह्लादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अथ: then
• अथ: Sambandha-bodhaka (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• अन्यत्: another (thing)
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of implied ‘वचनम्/वृत्तम्’)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• प्रवक्ष्यामि: I will tell
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लृट् (simple future), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुष, एकवचन

• गुह्यात्: than the secret
• गुह्यात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (ablative)

• गुह्यतरम्: more secret
• गुह्यतरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तरप्-प्रत्यय (comparative)

• महत्: great
• महत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of implied object)

• द्वारकायाः: of Dvārakā
• द्वारकायाः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of पुण्यम्/माहात्म्यम्)

• पुण्यम्: merit / holy (thing)
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• माहात्म्यम्: greatness, sacred glory
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha-bodhaka (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (indeed)

• उत्तमोत्तमम्: the best of the best
• उत्तमोत्तमम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (उत्तमानाम् उत्तमम् = best of the best)

Speaker

Prahlāda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages/seekers within the māhātmya frame (implied)

Visual Art Cues

Scene: Prahlāda, the paradigmatic devotee, stands or sits in a teaching posture, announcing an even-more-secret revelation: the supreme māhātmya of Dvārakā; listeners lean in, suggesting transmission of esoteric sacred geography.

Characters & Entities

• Prahlāda
• Dvārakā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places carry profound spiritual power; Dvārakā is introduced as an especially exalted locus of divine merit and mystery.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā—the famed city of Hari (Kṛṣṇa/Viṣṇu), praised here as possessing supreme puṇya and unrivaled māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed in this verse; it serves as an introduction to a confidential teaching on Dvārakā’s greatness.