Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 58

Devanagari script

यक्षाश्चासुरगंधर्वाः सिद्धा विद्याधरास्तथा । रम्भाद्यप्सरसश्चैव प्रह्लादाद्या दितेः सुताः । रक्षा विभीषणाद्याश्च धनदो रक्ष नायकः

Transliteration

yakṣāścāsuragaṃdharvāḥ siddhā vidyādharāstathā | rambhādyapsarasaścaiva prahlādādyā diteḥ sutāḥ | rakṣā vibhīṣaṇādyāśca dhanado rakṣa nāyakaḥ

Translation

Yakṣas, asuras et gandharvas; siddhas et vidyādharas; apsaras telles que Rambhā; les fils de Diti à commencer par Prahlāda; rākṣasas tels que Vibhīṣaṇa; et Dhanada (Kubera), seigneur des yakṣas—tous se trouvent là.

Word by Word

• यक्षाः: Yakṣas
• यक्षाः: Karta (कर्ता) — समुच्चित-कर्तृसमूहः
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध) — समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• असुर-गन्धर्वाः: Asuras and Gandharvas
• असुर-गन्धर्वाः: Karta (कर्ता) — समुच्चित-कर्तृसमूहः
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक) + गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (असुराश्च गन्धर्वाश्च); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सिद्धाः: Siddhas
• सिद्धाः: Karta (कर्ता) — समुच्चित-कर्तृसमूहः
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• विद्याधराः: Vidyādharas
• विद्याधराः: Karta (कर्ता) — समुच्चित-कर्तृसमूहः
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (विद्यां धरन्ति इति); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध) — क्रियाविशेषणार्थ
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: 'likewise')

• रम्भा-आद्याः: those beginning with Rambhā
• रम्भा-आद्याः: Karta (कर्ता) — समुच्चित-कर्तृसमूहः
• Type: Noun
• Root: रम्भा (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (रम्भा आदिः येषाम्); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• अप्सरसः: Apsarases
• अप्सरसः: Karta (कर्ता) — समुच्चित-कर्तृसमूहः
• Type: Noun
• Root: अप्सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (वैदिक/पुराणिक रूप: अप्सरसः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध) — समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध) — निपातार्थ
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphatic/only)

• प्रह्लाद-आद्याः: those beginning with Prahlāda
• प्रह्लाद-आद्याः: Karta (कर्ता) — समुच्चित-कर्तृसमूहः
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (प्रह्लादः आदिः येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• दितेः: of Diti
• दितेः: Sambandha (सम्बन्ध) — षष्ठीसम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• सुताः: sons
• सुताः: Karta (कर्ता) — समुच्चित-कर्तृसमूहः
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• रक्षाः: Rākṣasas
• रक्षाः: Karta (कर्ता) — समुच्चित-कर्तृसमूहः
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• विभीषण-आद्याः: those beginning with Vibhīṣaṇa
• विभीषण-आद्याः: Karta (कर्ता) — समुच्चित-कर्तृसमूहः
• Type: Noun
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (विभीषणः आदिः येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध) — समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• धनदः: Dhanada (Kubera)
• धनदः: Karta (कर्ता) — (आशीर्वाद-वाक्ये)
• Type: Noun
• Root: धनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• रक्ष: protect
• रक्ष: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन

• नायकः: O leader
• नायकः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बोधनार्थे प्रथमा (vocative-sense nominative)

Speaker

A narrator within Dvārakā Māhātmya (speaker not explicit in the excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grand celestial procession entering Dvārakā: gandharvas with vīṇās, apsarases dancing (Rambhā prominent), yakṣas with jeweled ornaments, vidyādharas flying, siddhas in yogic glow, rākṣasas led by serene Vibhīṣaṇa, and Kubera with treasure-emblems—united in reverence.

Characters & Entities

• Yakṣas
• Asuras
• Gandharvas
• Siddhas
• Vidyādharas
• Rambhā
• Apsarases
• Prahlāda
• Diti
• Vibhīṣaṇa
• Dhanada (Kubera)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holiness transcends species and realm; even celestial and nether beings are drawn to the Lord’s sacred city.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā (by section context), depicted as a universal gathering-place.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse functions as a catalog of beings associated with the site’s grandeur.