Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 26

इन्द्रेश्वरं च संपूज्य याति मुक्तिपदं नरः । विशेषतस्तु संपूज्यो मकरस्थे दिवाकरे

indreśvaraṃ ca saṃpūjya yāti muktipadaṃ naraḥ | viśeṣatastu saṃpūjyo makarasthe divākare

En vénérant dûment Indreśvara, l’homme atteint le séjour de la délivrance. Indreśvara doit être honoré tout particulièrement lorsque le Soleil est en Makara (Capricorne).

इन्द्रेश्वरम्Indreśvara
इन्द्रेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य ईश्वरः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
संपूज्यhaving duly worshipped
संपूज्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): ‘संपूज्य’ = having worshipped well
यातिgoes/attains
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुक्तिपदम्the state of liberation
मुक्तिपदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति-पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुक्तेः पदम्)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: especially)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
संपूज्यःshould be worshipped
संपूज्यः:
Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थे क्तव्य-भावः (gerundive sense: ‘to be worshipped’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्यः (इन्द्रेश्वरः)
मकरस्थेwhen (the sun is) in Capricorn
मकरस्थे:
Adhikarana (Time/Condition/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमकर-स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (दिवाकरे); अधिकरणे; तत्पुरुषः (मकरे स्थः)
दिवाकरेwhen the sun (is)
दिवाकरे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणे (locative)

Narrator (contextual, within Dvārakā Māhātmya dialogue)

Tirtha: Indreśvara

Type: kshetra

Scene: Indreśvara liṅga worship with seasonal emphasis: Makara-saṅkrānti sun symbolism—bright winter sun, pilgrims offering abhiṣeka, priests chanting; liberation motif suggested by upward light.

I
Indreśvara
Ś
Śiva
S
Sūrya (Sun)
M
Makara (Capricorn)

FAQs

Devotional worship of Śiva at a praised tīrtha, aligned with sacred calendrical timings, is presented as a direct means toward liberation.

Indreśvara’s sacred locus in the Dvārakā Māhātmya setting of the Prabhāsa Khaṇḍa.

Indreśvara-pūjā, especially when the Sun transits Makara (a Makara Saṅkrānti-associated period).