Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

यथा दंष्ट्राच्युतः सर्पो नागो वा मदवर्जितः । आज्ञाहीनस्तथा राजा मानवैः परिभूयते

yathā daṃṣṭrācyutaḥ sarpo nāgo vā madavarjitaḥ | ājñāhīnastathā rājā mānavaiḥ paribhūyate

De même qu’un serpent privé de ses crocs, ou qu’un éléphant dépouillé de sa fougue, est méprisé, de même un roi sans autorité est bafoué par les hommes.

यथाjust as
यथा:
Upamāna-marker
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (as/just as)
दंष्ट्राby/with the fangs
दंष्ट्रा:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्
च्युतःfallen off/removed
च्युतः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Root√च्यु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सर्पःa snake
सर्पः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
नागःan elephant
नागः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
वाor
वा:
Samuccaya/Vikalpa (Disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
मदवर्जितःdevoid of rut/intoxication
मदवर्जितः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमद-वर्जित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मदेन वर्जितः इति तृतीया-तत्पुरुषः (devoid of rut/intoxication)
आज्ञाहीनःlacking authority/command
आज्ञाहीनः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआज्ञा-हीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; आज्ञया हीनः इति तृतीया-तत्पुरुषः
तथाso/likewise
तथा:
Upamāna-correlative
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; तथैव/एवमेव (so/likewise)
राजाa king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
मानवैःby men/people
मानवैः:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
परिभूयतेis overpowered/treated with contempt
परिभूयते:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootपरि-√भू (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense: is overpowered/insulted)

Dūta (contextual; proverbial admonition)

Scene: Didactic tableau: a fangless snake recoils harmlessly; a great elephant without must stands subdued; in the background, a king without insignia of authority is ignored by commoners—visualizing the simile.

R
Rājā (King)

FAQs

Rājadharma requires effective authority; without rightful command, social order collapses and the ruler is dishonored.

No site is named; the verse offers a dharmic-political maxim within the chapter’s narrative.

None.