Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

अतः कृच्छ्रं गतः सर्वो लोकः क्षुत्परिपीडितः । चामुंडासदृशो जातो यो न मृत्युवशंगतः

ataḥ kṛcchraṃ gataḥ sarvo lokaḥ kṣutparipīḍitaḥ | cāmuṃḍāsadṛśo jāto yo na mṛtyuvaśaṃgataḥ

Ainsi, tout le peuple tomba dans une détresse extrême, tourmenté par la faim ; quiconque n’était pas encore sous l’emprise de la Mort devint décharné, tel une Cāmuṇḍā vivante.

अतःtherefore
अतः:
Discourse (Causal adverb)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थक-अव्यय (therefore/from that cause)
कृच्छ्रम्hardship
कृच्छ्रम्:
Karma (Object/State/कर्म)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; ‘कृच्छ्रं गतः’ = fell into hardship
गतःwent/entered (into)
गतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (PPP)
सर्वःentire
सर्वः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; ‘लोकः’ इत्यस्य विशेषणम्
लोकःthe people/world
लोकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
क्षुत्परिपीडितःtormented by hunger
क्षुत्परिपीडितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + परि + पीडित (कृदन्त; √पीड्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त) ‘पीडित’; समासः = क्षुधा परिपीडितः
चामुंडासदृशःlike Cāmuṇḍā
चामुंडासदृशः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचामुण्डा (प्रातिपदिक) + सदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; उपमान-तत्पुरुषः (चामुण्डायाः सदृशः)
जातःbecame
जातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (PPP)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; सम्बन्धक (relative pronoun)
not
:
Discourse (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः
मृत्युवशंगतःfallen under the sway of death
मृत्युवशंगतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त; √गम्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः ‘गत’; समासः = मृत्योः वशं गतः (under death’s control)

Sūta (narrator)

Scene: Starving townspeople with hollow cheeks and protruding ribs, carrying empty bowls; a haunting comparison to Cāmuṇḍā—skeletal, fierce—evoked as a metaphor of living death.

M
Mṛtyu (Death)
C
Cāmuṇḍā

FAQs

Worldly security is fragile; collective suffering drives beings toward refuge in dharma, devotion, and sacred means of purification and restoration.

No tīrtha is named in this verse; it intensifies the crisis that will be resolved through the power of the tīrtha narrative.

None; it is a descriptive verse portraying famine and mortality.