Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

तवार्थाय सहस्राक्षः पुत्र प्राप्तो ममांतिकम् । तस्माद्गच्छ द्रुतं तत्र यत्र नागबिलः स्थितः

tavārthāya sahasrākṣaḥ putra prāpto mamāṃtikam | tasmādgaccha drutaṃ tatra yatra nāgabilaḥ sthitaḥ

Mon fils, pour toi Sahasrākṣa est venu jusqu’à moi. Va donc sans tarder là où se trouve Nāga-bila.

तवyour
तव:
Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अर्थायfor the sake (of)
अर्थाय:
Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
सहस्राक्षःSahasrākṣa (Indra; thousand-eyed)
सहस्राक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि-समास (सहस्राणि अक्षाणि यस्य)
पुत्रO son
पुत्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
प्राप्तःhas come/arrived
प्राप्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्राप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘arrived’
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अन्तिकम्near (me), to my vicinity
अन्तिकम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (अव्ययीभावार्थे ‘to the vicinity’—उपपद-योग)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक (locative adverb)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध/स्थानवाचक (relative locative adverb: where)
नागबिलःNāga-cave (serpent’s cave)
नागबिलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक) + बिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नागस्य बिलः)
स्थितःis situated/stands
स्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Himālaya

Tirtha: Nāgabīla

Type: cave

Scene: Himālaya tells Raktaśṛṅga that Indra has come for his sake and commands him to hurry to Nāgabīla.

H
Himālaya
Ś
Śakra (Indra/Sahasrākṣa)
R
Raktaśṛṅga
N
Nāgabila

FAQs

Sacred duty may involve movement toward a sanctified place; obedience to righteous instruction aligns one with divine purpose.

Nāgabila is explicitly named as the destination, indicating a tirtha-location central to this chapter’s sacred-geography.

No explicit rite is described; the instruction is a pilgrimage-like directive to proceed to the Nāgabila site.