Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

सूत उवाच । तदन्वयसमुत्थायाः कन्यकायाः करेण यः । पादुकाभ्यां नरः पूजां प्रकरोति समाहितः । इह लोके सुखं प्राप्य स स्यात्प्रेत्य सुखान्वितः

sūta uvāca | tadanvayasamutthāyāḥ kanyakāyāḥ kareṇa yaḥ | pādukābhyāṃ naraḥ pūjāṃ prakaroti samāhitaḥ | iha loke sukhaṃ prāpya sa syātpretya sukhānvitaḥ

Sūta dit : «L’homme qui, l’esprit recueilli, accomplit le culte des deux Pādukā par la main de cette jeune fille issue de cette lignée, obtient le bonheur en ce monde et, après la mort, demeure comblé de bonheur dans l’au-delà.»

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
तत्of that
तत्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धे (genitival relation), एकवचन; समासपूर्वपद-रूपेण
अन्वयlineage
अन्वय:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्वय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासपूर्वपद (stem form)
समुत्थायाःarisen from
समुत्थायाः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-स्था (धातु) + समुत्था (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; भूतकृदन्त-आधारित विशेषण (arisen/derived)
कन्यकायाःof the maiden
कन्यकायाः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकन्यका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
करेणby (her) hand
करेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
पादुकाभ्याम्with the sandals
पादुकाभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपादुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
प्रकरोतिperforms
प्रकरोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√कृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
समाहितःconcentrated
समाहितः:
Karta (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-धा (धातु) + समाहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; भूतकृदन्त (well-composed/collected)
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
सुखम्happiness
सुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having obtained)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
स्यात्would be / becomes
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
प्रेत्यafter death
प्रेत्य:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootप्र-इ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), अर्थे—‘मृत्युमतिक्रम्य/परलोकं गत्वा’ (after death, having departed)
सुखान्वितःendowed with happiness
सुखान्वितः:
Karta (Subject-complement/कर्तृपूरक)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषार्थे (endowed with happiness)

Sūta

Tirtha: Pādukā-udbhava sambandhita Ambādevī-sthāna

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ (brāhmaṇa sages)

Scene: A serene shrine where sacred pādukās are placed on a pedestal; a maiden (kumārī) extends her hand to offer flowers and sandal paste while a devotee stands with folded hands; Sūta narrates to attentive brāhmaṇas.

S
Sūta
P
Pādukā
K
Kanyakā
A
Anvaya (lineage)

FAQs

Devotionally performed tīrtha-worship yields both worldly well-being and auspicious spiritual results beyond death.

Śrīmātuḥ Pādukā associated with Hāṭakeśvara-kṣetra in Nāgara Khaṇḍa.

Worship (pūjā) of the sacred sandals, performed with concentration, specifically through the maiden’s hand (kanyā-hasta).