Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

एतस्मिन्नंतरे दक्ष आहूतः शूलपाणिना । प्रोक्तः कस्मात्त्वया चन्द्रो यक्ष्मणा संनियोजितः । तदयुक्तं कृतं दक्ष जामाताऽयं यतस्तव

etasminnaṃtare dakṣa āhūtaḥ śūlapāṇinā | proktaḥ kasmāttvayā candro yakṣmaṇā saṃniyojitaḥ | tadayuktaṃ kṛtaṃ dakṣa jāmātā'yaṃ yatastava

Cependant, Dakṣa fut mandé par Śūlapāṇi (Śiva) et on lui dit : « Pourquoi as-tu frappé la Lune de yakṣmā, la consomption ? Cela n’était pas convenable, ô Dakṣa, car il est ton gendre. »

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
अन्तरेin the meantime/interval
अन्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन (अन्तरे = in the interval)
दक्षO Dakṣa
दक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
आहूतःhaving been summoned
आहूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + हु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (called)
शूलपाणिनाby Śūlapāṇi (Śiva)
शूलपाणिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशूल + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शूलः पाणौ यस्य) इति बहुव्रीहिसदृश-प्रयोगः, रूढिनाम
प्रोक्तः(was) addressed/said to
प्रोक्तः:
Kriya-visheshana (Predicate adjunct)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि (addressed/spoken to)
कस्मात्why/from what reason
कस्मात्:
Hetu-prashna (Cause-question/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग (हेतु-अर्थे), पञ्चमी-रूपेण (from what cause/why)
त्वयाby you
त्वया:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
चन्द्रःthe Moon
चन्द्रः:
Karma (Object in passive/कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यक्ष्मणाwith consumption/disease (yakṣmā)
यक्ष्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयक्ष्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
संनियोजितःwas made to be associated/afflicted
संनियोजितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसम् + नि + युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि (was afflicted/assigned)
तत्that
तत्:
Vishaya (Topic/विषय)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अनुवादक (that)
अयुक्तम्improper
अयुक्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + युक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण
कृतम्done
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (done)
दक्षO Dakṣa
दक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
जामाताson-in-law
जामाता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजामातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यतःbecause/since
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formअव्यय (हेतु-अर्थे/causal: because/since)
तवof yours
तव:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/genitive), एकवचन

Śiva (Śūlapāṇi), addressing Dakṣa

Scene: Śiva as Śūlapāṇi summons Dakṣa; a tense audience scene: Śiva stands or sits in authority, trident visible, addressing Dakṣa about the Moon’s affliction; the Moon appears pale or emaciated in the background as a symbolic figure.

D
Dakṣa
Ś
Śiva (Śūlapāṇi)
C
Candra
Y
Yakṣmā

FAQs

Even when anger arises, dharma requires proportionality and fairness—especially in relationships bound by family and sacred order.

The verse is part of the tīrtha-narrative frame in Nāgarakhaṇḍa; it primarily recounts the mythic episode rather than detailing a new pilgrimage location.

None directly; it introduces a doctrinal narrative about a curse and its correction.