Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 55

साऽब्रवीद्धन्यतामेतद्धैहयाधिपतेर्बलम् । अथ तैः कोपसंयुक्तैर्दारुणैर्म्लेच्छजातिभिः । विनाशयितुमारब्धं शितैः शस्त्रैर्निरर्गलम्

sā'bravīddhanyatāmetaddhaihayādhipaterbalam | atha taiḥ kopasaṃyuktairdāruṇairmlecchajātibhiḥ | vināśayitumārabdhaṃ śitaiḥ śastrairnirargalam

Elle dit : « Qu’il en soit ainsi — que la puissance du seigneur des Haihaya reçoive ce qui lui est dû. » Alors ces terribles tribus mleccha, emportées par la colère, se mirent à ravager sans retenue, armées de lames acérées.

साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
धन्यताम्blessedness/fortune
धन्यताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधन्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; भाववाचक संज्ञा
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म; apposition)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
हैहयाधिपतेःof the Haihaya lord
हैहयाधिपतेः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootहैहय + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हैहयानाम् अधिपतिः)
बलम्strength/force
बलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक (then)
तैःby them
तैः:
Karaṇa (Agent in passive / instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन
कोपसंयुक्तैःjoined with anger
कोपसंयुक्तैः:
Karaṇa-viśeṣaṇa (Qualifier of ‘by them’)
TypeAdjective
Rootकोप + संयुक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (कोपेन संयुक्ताः)
दारुणैःfierce
दारुणैः:
Karaṇa-viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन
म्लेच्छजातिभिःby the barbarian tribes
म्लेच्छजातिभिः:
Karaṇa (Agent group)
TypeNoun
Rootम्लेच्छ + जाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (म्लेच्छानां जातयः)
विनाशयितुम्to destroy
विनाशयितुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeVerb
Rootवि-नश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); “to destroy”
आरब्धम्was undertaken
आरब्धम्:
Kriyā (Predicate participle)
TypeVerb
Rootआ-रभ् (धातु)
Formक्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मणि प्रयोगे “was begun/undertaken”
शितैःsharp
शितैः:
Karaṇa-viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; शस्त्रैः इत्यस्य विशेषणम्
शस्त्रैःwith weapons
शस्त्रैः:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन
निरर्गलम्unchecked, without restraint
निरर्गलम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner qualifier of ‘undertaken’)
TypeAdjective
Rootनिर् + अर्गल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वक विशेषणम् (निर्-अर्गल = unobstructed/unchecked)

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in snippet). Quoted speech: Dhenu (Kāmadhenu).

Tirtha: Māhiṣmatī (Haihaya-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: The cow issues a terse command for the Haihaya lord’s power to meet its fate; the fierce Pulinda host surges forward, weapons flashing, beginning an unrestrained destruction of the enemy ranks.

D
Dhenu (Kāmadhenu)
H
Haihaya (ruler/king)
M
Mleccha

FAQs

When adharma becomes violent, retribution arises; unchecked aggression invites an equally forceful correction through divine agency.

Not specified in this verse; it contributes to the chapter’s tīrtha-centered moral narrative.

None; the focus is on the unfolding consequence of wrongdoing.