Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

ततः खाद्यं च चव्यं च लेह्यं चोष्यं तथैव च । व्यंजनानि विचित्राणि कषायकटुकानि च । अम्लानि मधुराण्येव तिक्तानि गुणवंति च

tataḥ khādyaṃ ca cavyaṃ ca lehyaṃ coṣyaṃ tathaiva ca | vyaṃjanāni vicitrāṇi kaṣāyakaṭukāni ca | amlāni madhurāṇyeva tiktāni guṇavaṃti ca

Alors apparurent des mets à mordre, à mâcher, à savourer, à lécher et à sucer; ainsi que des accompagnements variés : astringents et piquants, aigres et doux, amers aussi, tous riches de belles qualités.

ततःthen
ततः:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक)
खाद्यम्food to be chewed
खाद्यम्:
Karma (Enumerated item/कर्म)
TypeNoun
Rootkhādya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; अत्र पदार्थ-सूचने (enumeration)
and
:
Sambandha (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
चव्यम्food to be sucked/chewed (cavya)
चव्यम्:
Karma (Enumerated item/कर्म)
TypeNoun
Rootcavya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पदार्थ-सूचने
and
:
Sambandha (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
लेह्यम्food to be licked
लेह्यम्:
Karma (Enumerated item/कर्म)
TypeNoun
Rootlehya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पदार्थ-सूचने
and
:
Sambandha (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
ओष्यम्food to be sucked/drunk (oṣya)
ओष्यम्:
Karma (Enumerated item/कर्म)
TypeNoun
Rootoṣya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पदार्थ-सूचने
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (Manner/रीति)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (रीत्यर्थे) = likewise
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय = emphatic particle
and
:
Sambandha (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
व्यञ्जनानिside-dishes; condiments
व्यञ्जनानि:
Karma (Enumerated item/कर्म)
TypeNoun
Rootvyañjana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; पदार्थ-सूचने
विचित्राणिvariegated; diverse
विचित्राणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvicitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् ‘व्यञ्जनानि’
कषायकटुकानिastringent and pungent
कषायकटुकानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkaṣāya (प्रातिपदिक) + kaṭuka (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (इतरेतर): ‘कषाय + कटुक’; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् ‘व्यञ्जनानि’
and
:
Sambandha (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
अम्लानिsour
अम्लानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootamla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; (व्यञ्जनानि/पदार्थाः) इति अनुवर्तते
मधुराणिsweet
मधुराणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmadhura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
तिक्तानिbitter
तिक्तानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottikta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
गुणवन्तिwholesome; possessing good qualities
गुणवन्ति:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootguṇavant (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘गुणवन्ति’ (गुणवत्-शब्द) = possessing qualities
and
:
Sambandha (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय

Narrator

Type: kshetra

Scene: An abundant spread appears: chewables, savories, lickables, suckables, and many side-dishes representing diverse tastes—pungent, sour, sweet, bitter—arranged in orderly vessels as prasāda.

A
anna (food offerings)
V
vyañjana (side-dishes)

FAQs

Hospitality is made complete through thoughtful, wholesome provision—symbolizing fullness (pūrṇatā) in dharma.

The tīrtha context is overarching, but this culinary-description verse does not specify a place-name.

No formal ritual; it implicitly praises feeding guests with variety and quality as a dharmic act.