Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

अनेन तपसा तुष्टा पुष्कलेन तवाधुना । अहं भार्या सुरेन्द्रस्य शचीति परिकीर्तिता । त्रैलोक्येऽपि स्वयं प्राप्ता दयां कृत्वा तवोपरि

anena tapasā tuṣṭā puṣkalena tavādhunā | ahaṃ bhāryā surendrasya śacīti parikīrtitā | trailokye'pi svayaṃ prāptā dayāṃ kṛtvā tavopari

Satisfaite par ton austérité si abondante, me voici : moi, Śacī, célébrée comme l’épouse d’Indra, seigneur des dieux. Par compassion pour toi, je suis venue de mon plein gré, fût-ce à travers les trois mondes.

अनेनby this
अनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Instrumental, Singular)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Instrumental, Singular)
तुष्टाpleased
तुष्टा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (Feminine, Nominative, Singular)
पुष्कलेनabundant, great
पुष्कलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपुष्कल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Instrumental, Singular)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive, Singular)
अधुनाnow, at present
अधुना:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative, Singular)
भार्याwife
भार्या:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
सुरेन्द्रस्यof Indra (lord of gods)
सुरेन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुरेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular)
शचीŚacī
शची:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
परिकीर्तिताis renowned/called
परिकीर्तिता:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि-√कीर्त् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (Feminine, Nominative, Singular)
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Locative, Singular)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/समुच्चयार्थक-निपात (particle: also/even)
स्वयम्personally, oneself
स्वयम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मकर्तृवाचक (reflexive adverb)
प्राप्ताhaving come/arrived
प्राप्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-√आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (Feminine, Nominative, Singular)
दयाम्compassion
दयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त कृदन्त (absolutive/gerund)
तवof you/your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive, Singular)
उपरिupon, towards
उपरि:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (prepositional adverb: upon/over)

Śacī (Indrāṇī)

Type: kshetra

Scene: The divine lady reveals her identity: ‘I am Śacī, Indra’s wife.’ She explains she is pleased by the devotee’s abundant austerity and has come across the three worlds, moved by compassion, to bestow grace.

Ś
Śacī
I
Indra (Surendra)
T
Trailokya

FAQs

Sincere tapas draws compassionate attention from higher divine powers; grace descends when effort is pure and sustained.

The verse is embedded in a tīrtha-māhātmya chapter (Nāgara Khaṇḍa, Adhyāya 62); the tīrtha’s name is not stated in this verse alone.

Tapas (austerity) is the implied discipline; no explicit procedural details are given in this verse.