Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

क्रूराक्षः क्रूरबुद्धिश्च राक्षसौ बलवत्तरौ । यज्ञविघ्नाय संप्राप्तौ संप्राप्ते रजनीमुखे

krūrākṣaḥ krūrabuddhiśca rākṣasau balavattarau | yajñavighnāya saṃprāptau saṃprāpte rajanīmukhe

À l’approche de la nuit, deux rākṣasas d’une puissance extrême—Krūrākṣa et Krūrabuddhi—vinrent avec l’intention d’entraver le sacrifice.

क्रूराक्षःCruel-eyed (one)
क्रूराक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रूर-अक्ष (प्रातिपदिक)
Formसमासः (कर्मधारयः: क्रूरः अक्षः यस्य); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
क्रूरबुद्धिःcruel-minded (one)
क्रूरबुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रूर-बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formसमासः (कर्मधारयः: क्रूरा बुद्धिः यस्य); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
राक्षसौtwo demons
राक्षसौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम् (Dual)
बलवत्तरौstronger/very strong (two)
बलवत्तरौ:
Karta (qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक) + तरप् (तुलनाप्रत्यय)
Formतुलनात्मक-विशेषणम् (comparative); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; राक्षसौ इति विशेषणम्
यज्ञविघ्नायfor obstructing the sacrifice
यज्ञविघ्नाय:
Sampradana (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयज्ञ-विघ्न (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः: यज्ञस्य विघ्नः); पुल्लिङ्गः; चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्
संप्राप्तौhaving arrived
संप्राप्तौ:
Karta (qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past participle, क्त); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; राक्षसौ इति विशेषणम्
संप्राप्तेwhen (it) had come/arrived
संप्राप्ते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past participle, क्त); नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; रजनीमुखे इति विशेषणम् (locative absolute sense)
रजनीमुखेat nightfall
रजनीमुखे:
Adhikarana (Location/time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरजनी-मुख (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः: रजनी-मुखम् = night’s beginning); नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

Deductive (narratorial voice within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; explicit speaker not in snippet)

Type: kshetra

Scene: At dusk, two formidable rākṣasas with terrifying eyes and harsh expressions approach the glowing yajña fires, their silhouettes cutting into the twilight as they plot obstruction.

K
Krūrākṣa
K
Krūrabuddhi
R
Rākṣasas
Y
Yajña

FAQs

Dharma is tested at liminal times (like dusk), and sacred rites require vigilant protection against forces that thrive on disruption.

This verse sits within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya framework; the snippet itself does not name the tīrtha, but the surrounding adhyāya context is a tīrtha-centered yajña narrative.

No direct prescription (snāna/dāna/japa) is stated here; it introduces the threat to a yajña (sacrificial rite).