Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि यैश्चिह्नैः पुष्करत्रयम् । प्राग्दृष्टं मुनिना तत्र विश्वामित्रेण धीमता

sūta uvāca | ahaṃ vaḥ kīrtayiṣyāmi yaiścihnaiḥ puṣkaratrayam | prāgdṛṣṭaṃ muninā tatra viśvāmitreṇa dhīmatā

Sūta dit : « Je vous proclamerai les signes par lesquels on peut reconnaître la triade des bassins de Puṣkara. Jadis, en ce lieu, le sage muni Viśvāmitra l’aperçut. »

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वःto you/for you
वः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप
कीर्तयिष्यामिI will recount
कीर्तयिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्तय् (धातु; कीर्ति + णिच्)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
यैःby which
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
चिह्नैःsigns
चिह्नैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचिह्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
पुष्करत्रयम्the three Pushkaras
पुष्करत्रयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
प्राक्formerly
प्राक्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb: formerly)
दृष्टम्seen
दृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'पुष्करत्रयम्' इति विशेषण
मुनिनाby the sage
मुनिना:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
विश्वामित्रेणby Viśvāmitra
विश्वामित्रेण:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
धीमताwise
धीमता:
Karta (Agent qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; 'विश्वामित्रेण' इति विशेषण

Sūta

Tirtha: Puṣkaratraya

Type: kund

Listener: Ṛṣayaḥ

Scene: Sūta’s son, poised as a storyteller, addresses the sages; behind him, a faint visionary vignette of Viśvāmitra beholding three sacred pools.

S
Sūta
P
Puṣkara-traya
V
Viśvāmitra

FAQs

Sacred geography is authenticated through rishi-vision and careful markers, preserved by traditional narration.

Puṣkara-traya, whose identification is grounded in Viśvāmitra’s prior recognition of the site.

No ritual is prescribed here; it promises an explanation of identifying signs and origin context.