Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

ज्येष्ठे प्रातश्च मध्याह्ने मध्यमे स्नाति यो नरः । कनिष्ठेऽस्तमिते भानौ सकृत्स्वर्गमवाप्नुयात्

jyeṣṭhe prātaśca madhyāhne madhyame snāti yo naraḥ | kaniṣṭhe'stamite bhānau sakṛtsvargamavāpnuyāt

Si quelqu’un se baigne dans le Puṣkara Aîné le matin, dans le Puṣkara Médian à midi, et dans le Puṣkara Cadet lorsque le soleil s’est couché—il atteint le ciel même en ne le faisant qu’une seule fois.

ज्येष्ठेin the first (time)
ज्येष्ठे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘in the first/earlier (time)’
प्रातःin the morning
प्रातः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक (conjunction)
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
मध्यमेin the middle (time)
मध्यमे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘in the middle (time)’
स्नातिbathes
स्नाति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्ना (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
नरःa man/person
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कनिष्ठेin the last (time)
कनिष्ठे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकनिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘in the last/later (time)’
अस्तमितेwhen (it has) set
अस्तमिते:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअस्तमित (कृदन्त; √अस्-तम्/अस्तम्-इ (गम्) भाव)
Formसप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; भूतकृदन्त (PPP), ‘when set’
भानौwhen the sun
भानौ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
सकृत्once
सकृत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formपरिमाण/आवृत्ति-बोधक-अव्यय (adverb), ‘once’
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
अवाप्नुयात्would attain
अवाप्नुयात्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-√आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Skanda (contextual attribution within Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narration)

Tirtha: Puṣkara (Jyeṣṭha/Madhyama/Kaniṣṭha)

Type: ghat

Scene: A triptych-like scene: the same pilgrim bathes at three distinct ghāṭas—morning light at the first, bright noon at the second, and twilight after sunset at the third—signifying completion of a sacred circuit and attainment of svarga.

J
Jyeṣṭha Puṣkara
M
Madhyama Puṣkara
K
Kaniṣṭha Puṣkara
S
Svarga
B
Bhānu

FAQs

Ordered practice with proper timing (kāla-niyama) is portrayed as a complete pilgrimage discipline yielding great fruit.

The three Puṣkaras—Jyeṣṭha, Madhyama, and Kaniṣṭha—collectively as Tripuṣkara.

Bathed sequence: Jyeṣṭha in the morning, Madhyama at midday, and Kaniṣṭha at sunset.