Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

दृष्ट्वादृष्ट्वा जलस्थानं स्नानं चक्रे ततः परम् । स तदा श्रममापन्नो भ्रममाण इतस्ततः

dṛṣṭvādṛṣṭvā jalasthānaṃ snānaṃ cakre tataḥ param | sa tadā śramamāpanno bhramamāṇa itastataḥ

Voyant un point d’eau après l’autre, il ne cessait de se baigner encore et encore. Puis, errant çà et là, il fut accablé de fatigue.

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावः (absolutive/gerund)
अदृष्ट्वाhaving not seen
अदृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formनञ्-पूर्वक-क्त्वा (negative absolutive): न + दृष्ट्वा; अव्यय-भावः
जलस्थानम्a water-place, water spot
जलस्थानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: जलस्य स्थानम्); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
चक्रेhe performed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रमवाचक (then)
परम्afterwards, next
परम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रमवाचक (thereafter/next)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक (temporal adverb)
श्रमम्fatigue
श्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आपन्नःhaving fallen into, afflicted with
आपन्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआपद् (धातु) → आपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृ-विशेषणम्
भ्रममाणःwandering
भ्रममाणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभ्रम् (धातु) → भ्रममाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ/शानच्; आत्मनेपदीय-प्रयोगः), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृ-विशेषणम्
इतस्from here
इतस्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्ययम्; दिशावाचक (from here/this side)
ततःfrom there
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; दिशावाचक (from there/that side)

Skanda (contextual attribution within Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narration)

Tirtha: Puṣkara-kṣetra jalasthānas (subsidiary tīrthas)

Type: kshetra

Scene: A weary pilgrim moves from one pool to another, dripping from repeated baths, sun overhead, body tired yet face earnest; the landscape shows many small water-sites.

P
Puṣkara
S
Snāna

FAQs

Pilgrimage often involves exertion; perseverance in tīrtha-practice is portrayed as part of dharma.

Puṣkara’s sacred waters (jalam-sthānas) where ritual bathing is performed.

Tīrtha-snān (ritual bathing) is described as being performed repeatedly at various water-sites.