Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

एकदा दिवसे तस्मिन्भ्रममाणो मुनीश्वरः । विश्वामित्र इति ख्यातस्तत्रायातस्तपोऽन्वितः

ekadā divase tasminbhramamāṇo munīśvaraḥ | viśvāmitra iti khyātastatrāyātastapo'nvitaḥ

Un jour, en cette circonstance, le seigneur des sages—célèbre sous le nom de Viśvāmitra—arriva en ce lieu, errant çà et là, doté de la puissance de l’ascèse.

एकदाonce
एकदा:
Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएकदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
दिवसेon a day
दिवसे:
Adhikarana (Time locus/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तस्मिन्on that (day)
तस्मिन्:
Adhikarana (Time locus/काल-अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम
भ्रममाणःwandering
भ्रममाणः:
Karta (Agent participle/कर्ता)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक आत्मनेपदी शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present middle participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुनीश्वरःthe lord of sages
मुनीश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Apposition to subject/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इतिthus; called
इति:
Sambandha (Quotative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशक अव्यय (quotative)
ख्यातःwas known
ख्यातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
आयातःcame
आयातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+√या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तपः-अन्वितःendowed with austerity
तपः-अन्वितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त; अनु+√इ धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त विशेषण (endowed with)

Narrator (purāṇic narrator within Tīrthamāhātmya context; exact speaker not explicit in snippet)

Type: kund

Scene: A powerful ascetic (Viśvāmitra) arrives at the sacred waters, matted hair and staff, aura of tapas; the landscape quiets; the tīrtha glints as if recognizing him; attendants or forest creatures watch in stillness.

V
Viśvāmitra

FAQs

Great tīrthas attract great tapasvins; sacred geography and spiritual attainment are portrayed as mutually reinforcing.

The ‘there’ refers to the tīrtha under praise in Adhyāya 42’s Tīrthamāhātmya, within Nāgarakhaṇḍa.

None explicitly; the verse introduces a tapas-oriented sage entering the tīrtha narrative.