Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

सूत उवाच । एवं ब्रह्मा व्यवस्थाप्य तत्र क्षेत्रे सरस्वतीम् । तां च चित्रशिलां मध्ये ब्रह्मलोकं जगाम ह

sūta uvāca | evaṃ brahmā vyavasthāpya tatra kṣetre sarasvatīm | tāṃ ca citraśilāṃ madhye brahmalokaṃ jagāma ha

Sūta dit : « Ainsi Brahmā, après avoir dûment établi la Déesse Sarasvatī en ce kṣetra sacré—et l’avoir placée au milieu de Citraśilā—se rendit au monde de Brahmā. »

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
व्यवस्थाप्यhaving established
व्यवस्थाप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive); ‘having established/arranged’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
चित्रशिलाम्the beautiful rock
चित्रशिलाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + शिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘variegated/beautiful rock’)
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
ब्रह्मलोकम्to Brahmā’s world
ब्रह्मलोकम्:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootब्रह्म (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (‘world of Brahmā’)
जगामwent
जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
indeed/just (expletive)
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; पदपूरण/स्मरणार्थक (expletive particle)

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Citraśilā-kṣetra (Sarasvatī-sthāpita)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard Purāṇic frame, implied)

Scene: Sūta’s narration overlays a calm tableau: Sarasvatī established amid the rocky Citraśilā, the guarded lake serene; Brahmā ascends skyward toward Brahmaloka, leaving a consecrated landscape behind.

S
Sūta
B
Brahmā
S
Sarasvatī
C
Citraśilā
B
Brahmaloka
K
Kṣetra

FAQs

A tīrtha becomes authoritative through divine establishment; sacred geography is part of dharma’s living map.

The Citraśilā kṣetra and the Sarasvatī installation within it (linked to Mahāhrada).

No explicit ritual; it confirms the formal establishment (vyavasthā) of the tīrtha.