Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

तत आगत्य लोकेशः स्वयमेव धरातलम् । तत्क्षेत्रं वीक्षयामास व्याप्तं तीर्थैः समन्ततः

tata āgatya lokeśaḥ svayameva dharātalam | tatkṣetraṃ vīkṣayāmāsa vyāptaṃ tīrthaiḥ samantataḥ

Puis Lokeśa lui-même descendit sur la terre et contempla ce kṣetra sacré, imprégné de tīrthas de tous côtés.

ततःthen/from there
ततः:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (from there/then)
आगत्यhaving come
आगत्य:
Kriya-viseshana (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ + गम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावकृदन्त (gerund); ‘having come’
लोकेशःLord of the worlds
लोकेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘लोकानाम् ईशः’ (षष्ठी-तत्पुरुष)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः/स्वतः (oneself)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
धरातलम्the surface of the earth
धरातलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधरा + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म; ‘धरायाः तलम्’ (षष्ठी-तत्पुरुष)
तत्क्षेत्रम्that sacred region
तत्क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म; ‘तत् क्षेत्रम्’ (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः; demonstrative determinative)
वीक्षयामासobserved/saw
वीक्षयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + ईक्ष् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद; periphrastic perfect/परिप्रयोग-लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘he looked/observed’
व्याप्तम्pervaded/filled
व्याप्तम्:
Karma-samānādhikaraṇa (Object complement/कर्मसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘pervaded/filled’ (tatkṣetram qualifies)
तीर्थैःby sacred fords/pilgrimage spots
तीर्थैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण (instrumental)
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (on all sides)

Narrator (Purāṇic narrator, likely Sūta) (deduced)

Tirtha: Camatkārapura-kṣetra (sarvataḥ-tīrtha-vyāpta)

Type: kshetra

Scene: A majestic deity titled Lokeśa descends to earth and surveys a sacred field ringed with many tīrthas—ponds, ghats, small shrines—forming a holy mandala.

L
Lokeśa
T
Tīrtha
K
Kṣetra

FAQs

A true kṣetra is not isolated; it is a sacred ecosystem, filled with multiple tīrthas that support varied paths of worship and purification.

The kṣetra of Camatkārapura is depicted as being surrounded and permeated by tīrthas in all directions.

No explicit rite is stated; the verse establishes the pilgrimage-rich nature of the kṣetra, implying bathing and worship at its tīrthas.