Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

ब्राह्मणैर्निर्जितैर्मेने य आत्मानं जयान्वितम् । तामिस्रादिषु घोरेषु नरकेषु स पच्यते

brāhmaṇairnirjitairmene ya ātmānaṃ jayānvitam | tāmisrādiṣu ghoreṣu narakeṣu sa pacyate

Celui qui, bien que vaincu par les brāhmaṇas, s'imagine encore victorieux, est cuit dans des enfers terribles tels que Tāmisra.

ब्राह्मणैःby Brahmins
ब्राह्मणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
निर्जितैःconquered/defeated
निर्जितैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि+जि (धातु) → निर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; qualifies ‘ब्राह्मणैः’ = ‘by (those) conquered/defeated’
मेनेthought/considered
मेने:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; relative pronoun
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
जय-अन्वितम्endowed with victory
जय-अन्वितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजय (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (जयेन अन्वितः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies ‘आत्मानम्’
तामिस्र-आदिषुin (hells) beginning with Tāmisra
तामिस्र-आदिषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतामिस्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (तामिस्रं आदिः येषां ते); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; ‘in Tamisra etc.’
घोरेषुterrible
घोरेषु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; qualifies ‘नरकेषु’
नरकेषुin hells
नरकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
पच्यतेis tormented (lit. is cooked)
पच्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपच् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (passive) ‘is cooked/tormented’

Duḥśīla

Tirtha: Tāmisra (as consequence realm)

Type: kshetra

Scene: A stark moral vision: an arrogant man, though spiritually subdued by brāhmaṇas, boasts of victory and is dragged toward the dark hell Tāmisra where he is ‘cooked’.

B
brāhmaṇas
T
Tāmisra (hell)

FAQs

Pride and denial of moral defeat—especially against spiritual authority—lead to severe karmic consequences; humility is upheld as dharma.

No tīrtha is mentioned; the verse is a general moral warning embedded in the chapter’s sacred narrative.

None; it describes karmic retribution rather than a ritual.