Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

सोऽपि तच्चक्रमालोक्य वासुदेवकराच्च्युतम् । आगच्छंतं प्रसार्यास्यं ग्रस्तुं तत्संमुखो ययौ

so'pi taccakramālokya vāsudevakarāccyutam | āgacchaṃtaṃ prasāryāsyaṃ grastuṃ tatsaṃmukho yayau

Voyant le disque sacré, lâché de la main de Vāsudeva, fondre sur lui, il ouvrit à son tour la bouche toute grande pour l’engloutir et s’avança droit pour lui faire face.

saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — कर्ता
apialso
api:
Sambandha-dyotaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (particle: also/even)
tat-cakramthat discus
tat-cakram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + cakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — कर्म (object of ‘ālokya’); ‘that discus’
ālokyahaving seen
ālokya:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootā + lok (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त कृदन्त (gerund) — ‘having seen’
vāsudeva-karātfrom Vāsudeva's hand
vāsudeva-karāt:
Apādāna (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootvāsudeva (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन — अपादान (source/ablative)
cyutamreleased, fallen forth
cyutam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootcyu (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘cyuta’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — विशेषणम् (qualifying ‘tat-cakram’): ‘fallen/released’
āgacchantamapproaching
āgacchantam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootā + gam (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले परस्मैपदे शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — विशेषणम् (qualifying ‘tat-cakram’): ‘coming/approaching’
prasāryahaving stretched out
prasārya:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootpra + sṛ (धातु) + णिच्? (causative sense) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त कृदन्त (gerund) — ‘having stretched/extended’ (context: mouth)
āsyammouth
āsyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootāsya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — कर्म (object of ‘prasārya’)
grastumto swallow
grastum:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootgras (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive) — प्रयोजनार्थकः (‘in order to swallow’)
tat-sammukhaḥfacing it, confronting it
tat-sammukhaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + sammukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — विशेषणम् (qualifying ‘saḥ’): ‘facing it’
yayauwent, advanced
yayau:
Kriyā (Verbal action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘he went’

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Type: kshetra

Scene: Kālakhaṃja, facing the incoming flaming Sudarśana, opens his mouth wide in a desperate, arrogant attempt to swallow it, stepping forward to meet the spinning fire-disc head-on.

V
Vāsudeva (Viṣṇu)
S
Sudarśana Cakra
D
Daitya (Kālakhaṃja implied)

FAQs

Pride makes one challenge what should be revered; attempting to ‘consume’ divine order leads to one’s own undoing.

The line is within a tīrtha-māhātmya chapter but does not itself specify the tīrtha.

None in this verse.