Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

ब्रह्मोवाच । यदि नाम मया सृष्टा यूयं दिष्ट्या विषोल्बणाः । अपराधं विना कस्माद्भक्षयध्व इमाः प्रजाः

brahmovāca | yadi nāma mayā sṛṣṭā yūyaṃ diṣṭyā viṣolbaṇāḥ | aparādhaṃ vinā kasmādbhakṣayadhva imāḥ prajāḥ

Brahmā dit : «Quand bien même il serait vrai que je vous ai créés, et que, par le destin, vous êtes farouches de venin, pourquoi dévorez-vous ces êtres sans qu’ils aient commis aucune faute ?»

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (वच् धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (Conditional link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय (शर्त/सम्बन्धबोधक) — 'if'
नामindeed, even if
नाम:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — अवधारण/सम्भावना 'indeed/forsooth'
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
सृष्टाःcreated
सृष्टाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√सृज् (सृज् धातु) (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; 'created' (कर्मणि)
यूयम्you (all)
यूयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
दिष्ट्याfortunately, by destiny
दिष्ट्या:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; अव्ययार्थे 'by good fortune/fortunately' (क्रियाविशेषणवत्)
विषोल्बणाःexceedingly venomous
विषोल्बणाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविष (प्रातिपदिक) + उल्बण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (विषेण उल्बणाः = highly venomous)
अपराधम्offence
अपराधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअपराध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
विनाwithout
विना:
Nishedha/Apavada (Exclusion/अपवाद)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय (उपपद) — 'without' (सह द्वितीयया)
कस्मात्why
कस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th), एकवचन; प्रश्नार्थे 'why'
भक्षयध्वम्do you devour/eat
भक्षयध्वम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भक्ष् (भक्ष् धातु)
Formलट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
इमाःthese
इमाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण (प्रजाः इति)
प्रजाःpeople/subjects
प्रजाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

Brahmā

Scene: Brahmā responds with calm logic: ‘Even if I created you and you are poison-fierce by fate, why devour without offence?’ His hand gesture is instructive, not merely wrathful; nāgas listen subdued.

B
Brahmā
N
Nāgas/serpents
P
Prajā (creatures)

FAQs

Natural power is not a license for cruelty; dharma requires protection of the innocent.

No specific tīrtha is referenced in this verse; it supports the moral frame within the Tīrtha-māhātmya chapter.

None; the verse is a direct ethical interrogation by Brahmā.