Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तानि श्रुत्वा वचस्तस्य देवाचार्यस्य तादृशम् । भयं कृत्वा महच्चित्ते प्रोचुश्च त्रिदिवेश्वरम्

Transliteration

tāni śrutvā vacastasya devācāryasya tādṛśam | bhayaṃ kṛtvā mahaccitte procuśca tridiveśvaram

Translation

Entendant de telles paroles du précepteur des dieux, une grande crainte envahit leurs cœurs, et ils s’adressèrent au Seigneur du ciel.

Word by Word

• तानि: those (things/words)
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन; कर्म

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): 'having heard'

• वचः: speech/statement
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कर्म

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• देवाचार्यस्य: of the preceptor of the gods
• देवाचार्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + आचार्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (देवानाम् आचार्यः = 'teacher of the gods'); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन

• तादृशम्: such
• तादृशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषणम् (वचः)

• भयम्: fear
• भयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कर्म

• कृत्वा: having made/experiencing
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund): 'having made/feeling'

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; विशेषणम् (चित्ते)

• चित्ते: in (their) mind
• चित्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण

• प्रोचुः: they said
• प्रोचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• त्रिदिवेश्वरम्: the Lord of heaven (Indra)
• त्रिदिवेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदिव (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (त्रिदिवस्य ईश्वरः = 'lord of heaven'); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कर्म (उक्तेः)

Speaker

Sūta (continuing narration)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (frame implied)

Visual Art Cues

Scene: The gods and embodied tīrthas listen to the Devācārya; their faces show sudden fear; they turn toward Indra, hands raised in urgent speech.

Characters & Entities

• Bṛhaspati
• Indra
• Tridiva (heavenly realm)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even celestial beings respond to dharmic warnings with humility and seek guidance, modeling responsible leadership.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named in this verse; it sets up the protection and relocation theme for tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is on counsel, fear of adharma, and seeking divine resolution.