Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 83

याज्ञवल्क्य उवाच । नाहं तत्र गमिष्यामि गुरो मैवं ब्रवीहि माम् । अपमानः कृतोऽनेन गुरो मम महीभुजा

yājñavalkya uvāca | nāhaṃ tatra gamiṣyāmi guro maivaṃ bravīhi mām | apamānaḥ kṛto'nena guro mama mahībhujā

Yājñavalkya dit : «Je n’irai pas là-bas, ô Guru ; ne me parle pas ainsi. Ce roi m’a outragé, ô maître.»

याज्ञवल्क्यःYājñavalkya
याज्ञवल्क्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
गमिष्यामिI will go
गमिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
गुरोO teacher
गुरो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
माdo not
मा:
Sambandha (Prohibition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (prohibitive particle)
एवम्thus/like this
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
ब्रवीहिsay/tell
ब्रवीहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2), एकवचन
अपमानःinsult
अपमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअपमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
कृतःhas been done
कृतः:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense)
अनेनby this (man)
अनेन:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम
गुरोO teacher
गुरो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन
महीभुजाby the king
महीभुजा:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहीभुज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

Yājñavalkya

Tirtha: Ānarta-kshetra (ethical episode within tīrtha narrative)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka et al. (implied)

Scene: Yājñavalkya, visibly hurt, refuses his guru’s instruction, stating the king insulted him; the guru listens, tension rising in the air.

Y
Yājñavalkya
G
Guru (Śākalya implied)
M
Mahībhuj (king)
A
Apamāna (insult)

FAQs

Dharma is tested where personal honor and duty collide; the tradition frames such moments to examine humility, obedience, and rightful conduct.

No distinct tīrtha is named in this verse; it functions as ethical narrative within the chapter’s larger tīrtha-māhātmya setting.

None directly; the verse interrupts the śānti prescription with a refusal rooted in perceived disrespect.