Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

क्षिप्त्वा तत्र जलं विप्राः साक्षतं गृहमागमत् । अगृह्य दक्षिणां तस्य पार्थिवस्य यथास्थिताम्

kṣiptvā tatra jalaṃ viprāḥ sākṣataṃ gṛhamāgamat | agṛhya dakṣiṇāṃ tasya pārthivasya yathāsthitām

Après y avoir versé l’eau, les brāhmaṇas rentrèrent chez eux avec leur akṣata, sans accepter la dakṣiṇā (don rituel) que le roi avait mise de côté.

क्षिप्त्वाhaving thrown
क्षिप्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), धातु: क्षिप्, अर्थ: ‘कृत्वा/करित्वा’
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
जलम्water
जलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
विप्राःBrahmins
विप्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
साक्षतम्with (unbroken) rice-grains
साक्षतम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootस-अक्षत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: तत्पुरुष (सह + अक्षत ‘with unbroken rice’), ‘जलम्’ इति विशेषण
गृहम्to the house
गृहम्:
Karma (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आगमत्went/returned
आगमत्:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अगृह्यwithout accepting
अगृह्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formनञ्-पूर्वक क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (negative gerund), ‘न गृहीत्वा’
दक्षिणाम्fee/gift (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (genitive/सम्बन्ध), एकवचन, पुं/नपुंसक-सामान्य
पार्थिवस्यof the king
पार्थिवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
यथास्थिताम्as it stood/unchanged
यथास्थिताम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootयथा + स्थित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: अव्ययीभाव (यथा + स्थित ‘as it was’), ‘दक्षिणाम्’ इति विशेषण

Narrator (contextual Purāṇic narrator)

Type: ghat

Scene: A group of brāhmaṇas sprinkle/cast water mixed with akṣata at a chosen spot, then turn away and depart, leaving behind the king’s prepared fee untouched.

B
brāhmaṇas (viprāḥ)
K
king (pārthiva)
D
dakṣiṇā
W
water (jala)

FAQs

Ritual service is bound to ethics: when circumstances are improper, the wise may withdraw and refuse dakṣiṇā, upholding dharma over gain.

No specific tīrtha is named; the action is within a Māhātmya narrative frame.

Casting/sprinkling ritual water at the intended place, and the principle of accepting or refusing dakṣiṇā depending on dharmic propriety.