Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

एकादशप्रकारं स कृत्वा रूपं मनोहरम् । त्रिशूलभृत्त्रिनेत्रं च कपर्देन विभूषितम्

Transliteration

ekādaśaprakāraṃ sa kṛtvā rūpaṃ manoharam | triśūlabhṛttrinetraṃ ca kapardena vibhūṣitam

Translation

Revêtant une forme ravissante en onze manifestations, il apparut portant le trident, aux trois yeux, et paré du chignon de cheveux emmêlés (kaparda) : une vision de bon augure de Śiva.

Word by Word

• एकादशप्रकारम्: of eleven kinds
• एकादशप्रकारम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकादश (संख्या-प्रातिपदिक) + प्रकार (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: एकादश-प्रकार (तत्पुरुष/द्विगुवत्: ‘एकादश प्रकाराः यस्य/एकादशविधम्’); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘रूपम्’ इति विशेषण

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having made)

• रूपम्: form
• रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• मनोहरम्: charming
• मनोहरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘रूपम्’ इति विशेषण

• त्रिशूलभृत्: bearing a trident
• त्रिशूलभृत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रिशूल (प्रातिपदिक) + भृत् (भृ धातु-निष्पन्न प्रातिपदिक)
• Form: समासः: त्रिशूल-भृत् (तत्पुरुष: ‘त्रिशूलं बिभर्ति’); पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘(रूपम्)’ इति विशेषण

• त्रिनेत्रम्: three-eyed
• त्रिनेत्रम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: त्रि-नेत्र (तत्पुरुष/द्विगु: ‘त्रीणि नेत्राणि यस्य’); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘(रूपम्)’ इति विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• कपर्देन: with a matted lock/topknot
• कपर्देन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कपर्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• विभूषितम्: adorned
• विभूषितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-भूष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकालिक क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘रूपम्’ इति विशेषण

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; likely Sūta-style narration within Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgarandhra-associated Śiva-darśana site

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Śiva appears in a captivating, auspicious form: three-eyed, holding the trident, with kaparda (knotted matted hair), radiating protective brilliance; subtle suggestion of ‘elevenfold’—either as eleven emanations or an aura with eleven rays.

Characters & Entities

• Śiva
• Rudra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine darśana arises through sacred-space merit; Śiva’s iconic marks signify protection, insight, and auspiciousness for devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within a Tīrthamāhātmya sequence of Nāgara Khaṇḍa; the immediate snippet praises the tīrtha-context by describing Śiva’s epiphany, though the exact place-name is not stated in this single verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual (snāna, dāna, japa, vrata) is stated here; it is a descriptive darśana-verse supporting the tīrtha’s greatness.