Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1
Devanagari script
सूत उवाच । एतेषां तु सहस्रेण भवेद्ग्राह्यं दिनं द्विजाः । चतुर्दश सहस्राक्षा जायंते तत्र वासरे
Transliteration
sūta uvāca | eteṣāṃ tu sahasreṇa bhavedgrāhyaṃ dinaṃ dvijāḥ | caturdaśa sahasrākṣā jāyaṃte tatra vāsare
Translation
Sūta dit : Ô vous, deux-fois-nés, par mille de ceux-ci l’on doit compter un seul jour ; et en ce jour naissent quatorze mille « Akṣa ».
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सर्वनाम
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle: but/indeed)
सहस्रेणby a thousand
सहस्रेण:
Karaṇa (Instrument/means)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणवाचक
भवेत्would be/becomes
भवेत्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ग्राह्यम्to be taken/acceptable
ग्राह्यम्:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective of dinam)
TypeAdjective
Rootग्राह्य (√ग्रह् धातु; यत्-प्रत्यय, कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)
दिनम्a day
दिनम्:
Karta (Subject of bhavet)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
द्विजाःO twice-born (Brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; संबोधनार्थे प्रथमा (vocative sense)
चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; विशेषण (numeral)
सहस्राक्षाःthousand-eyed ones (Indras)
सहस्राक्षाः:
Karta (Subject of jāyante)
TypeNoun
Rootसहस्र-अक्ष (सहस्र + अक्ष; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; बहुव्रीहि (सहस्रम् अक्षाणि यस्य = 'thousand-eyed', इन्द्रादि)
जायन्तेare born/arise
जायन्ते:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
वासरेon (that) day
वासरे:
Adhikaraṇa (Time)
TypeNoun
Rootवासर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
Speaker
Sūta
Characters & Entities
S
SūtaD
Dvija (Brāhmaṇas)FAQs
It continues the Purāṇic mapping of reality through sacred numbers, situating human understanding within ordered cosmic law.
The discourse continues under Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya in the Nāgara-khaṇḍa, though the verse itself emphasizes cosmological reckoning.
None; it introduces a numerical/cosmological unit and its generative consequence.