Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

यतोऽत्र जायते श्रेयः पुनः पुंसां प्रकीर्तय । यैरेतैः स्थापिता देवाः क्षेत्रेऽस्मिन्मानवोत्तमैः

yato'tra jāyate śreyaḥ punaḥ puṃsāṃ prakīrtaya | yairetaiḥ sthāpitā devāḥ kṣetre'sminmānavottamaiḥ

«Proclame encore comment, en ce lieu, le bien suprême naît pour les hommes ; et par quels hommes d’exception ces divinités furent établies dans ce kṣetra sacré.»

यतःfrom which, because of which
यतः:
Sambandha (Causal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय; यद्-तसिल्)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थक-सम्बन्धबोधकः (from which/wherefore)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)
जायतेis born/arises
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
श्रेयःwelfare, good, merit
श्रेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्
पुनःagain, further
पुनः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (again/further)
पुंसाम्of men, of people
पुंसाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुम्स् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः बहुवचनम् (genitive plural)
प्रकीर्तयproclaim, narrate
प्रकीर्तय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रकीर्तय (कीर्त् धातु + प्र उपसर्ग; णिच् causative)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
यैःby whom
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम्
एतैःby these
एतैः:
Sahakari (Association/सहकारी)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम्
स्थापिताःwere installed
स्थापिताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्थापित (स्था धातु + णिच् + क्त प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः कर्मणि (PPP) — ‘were installed’
देवाःthe gods/deities
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्
मानव-उत्तमैःby the best of men
मानव-उत्तमैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम्; कर्मधारयः (उत्तमाः मानवाः)

Sages (ṛṣayaḥ)

Type: kshetra

Scene: Listeners urge the narrator to restate how supreme welfare arises here and which noble men installed the deities; background shows multiple small shrines/altars within a sacred precinct.

D
Devas
K
Kṣetra (holy field)

FAQs

A tīrtha is understood through both its spiritual fruit (śreyas) and its founding dharma—who established the deities and why.

A particular kṣetra within the Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya (Adhyāya 271); the verse frames the inquiry before the narrative specifies it.

Deity establishment/installation (sthāpana/pratiṣṭhā) is referenced as the sanctifying act, though no procedural details are given here.