Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 71

बृहस्पतिरुवाच । तस्य ब्राह्म्यं स्थितं तेजः सम्यग्गात्रे पुरंदर । वीक्षितुं नैव शक्नोषि तेन त्वं त्रिदशाधिप

bṛhaspatiruvāca | tasya brāhmyaṃ sthitaṃ tejaḥ samyaggātre puraṃdara | vīkṣituṃ naiva śaknoṣi tena tvaṃ tridaśādhipa

Bṛhaspati dit : « Ô Purandara, en son corps réside la radiance brahmique dans toute sa mesure ; c'est pourquoi, ô seigneur des dieux, tu es incapable même de le regarder. »

बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
ब्राह्म्यम्brahmanic
ब्राह्म्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्राह्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘ब्रह्मसम्बन्धि’ = brahmanic
स्थितम्established
स्थितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle): नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘established/placed’
तेजःradiance
तेजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विषय (subject)
सम्यक्fully
सम्यक्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): properly/fully
गात्रेin the body
गात्रे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locus)
पुरंदरO Purandara
पुरंदर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; संबोधन
वीक्षितुम्to see
वीक्षितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootवि+ईक्ष् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): to see
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): indeed/just
शक्नोषिyou can
शक्नोषि:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद: you are able
तेनtherefore
तेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत्: ‘therefore/by that reason’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
त्रिदशाधिपO lord of the gods
त्रिदशाधिप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootत्रिदश (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘त्रिदशानाम् अधिपः’ = lord of the gods

Bṛhaspati

Listener: Śakra (Indra)

Scene: Bṛhaspati explains that the dānava’s body is suffused with Brahmic radiance; Indra cannot even look upon him—suggesting a blinding aura.

B
Bṛhaspati
P
Purandara (Indra)
T
Tridaśa (the gods)
B
Brāhmya tejas (Brahmic radiance)

FAQs

Spiritual potency (tejas) rooted in higher principle overawes mere force; dharma requires a remedy aligned with that higher order.

Not directly; the narrative sets up the sacred solution involving a great ṛṣi and a holy region.

None in this verse; it explains why Indra cannot confront the foe directly.