Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 121

विश्वामित्रह्रदे स्नात्वा यावत्तस्माद्विनिर्गतः । कपालं पतितं तस्मात्स्वयमेव हतात्मनः

viśvāmitrahrade snātvā yāvattasmādvinirgataḥ | kapālaṃ patitaṃ tasmātsvayameva hatātmanaḥ

Lorsqu’il se fut baigné dans le lac de Viśvāmitra et qu’il en sortait à peine, le crâne se détacha de lui de lui-même—lui dont l’âme était tourmentée au dedans.

विश्वामित्र-ह्रदेin Viśvāmitra’s lake
विश्वामित्र-ह्रदे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक) + ह्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वामित्रस्य ह्रदः)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having bathed
यावत्as soon as/when
यावत्:
Adhikaraṇa (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधिवाचक-अव्यय (as long as/when)
तस्मात्from there
तस्मात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; सर्वनाम
विनिर्गतःcame out
विनिर्गतः:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + निर् + गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
कपालम्the skull
कपालम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पतितम्fell
पतितम्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कपालम् इत्यस्य विशेषणम्
तस्मात्from him/from that
तस्मात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; सर्वनाम
स्वयम्by itself
स्वयम्:
Karta (Emphatic/कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वार्थक-अव्यय (oneself)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis: just/indeed)
हत-आत्मनःof the self-slayer (Vṛtra-slayer/one who has killed)
हत-आत्मनः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; कर्मधारयः (हतः आत्मा यस्य) — तस्मात् (इन्द्रस्य) इत्यस्य विशेषणम्

Narrator (Purāṇic narrator in Tīrthamāhātmya context)

Tirtha: Viśvāmitra-hrada

Type: kund

Listener: Dvija-śreṣṭha (addressed in surrounding verses)

Scene: Indra emerges from a sacred lake; a skull (kapāla) that clung to him drops away by itself, while the water ripples with a subtle glow; devas watch in astonishment.

Ś
Śakra (Indra)
V
Viśvāmitra
V
Viśvāmitra-hrada
K
kapāla

FAQs

At a truly potent tīrtha, inner burden and the marks of sin can drop away spontaneously through grace activated by snāna.

Viśvāmitra-hrada (Viśvāmitra’s lake) within the Hāṭakeśvara-kṣetra.

Snāna (ritual bathing) in Viśvāmitra-hrada as a key act of purification.