Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

भर्तृयज्ञ उवाच । सिद्धेश्वर इति ख्यातो महादेवो महीपते । तस्योत्पत्तिस्त्वया पूर्वं श्रुतात्र वदतो मम

bhartṛyajña uvāca | siddheśvara iti khyāto mahādevo mahīpate | tasyotpattistvayā pūrvaṃ śrutātra vadato mama

Bhartṛyajña dit : « Ô seigneur de la terre, le Grand Dieu, Mahādeva, est renommé ici sous le nom de “Siddheśvara”. Tu as déjà entendu son origine auparavant ; pourtant, écoute tandis que je la raconte. »

भर्तृयज्ञःBhartṛyajña (a person)
भर्तृयज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhartṛyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
सिद्धेश्वरःSiddheśvara
सिद्धेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus/so-called
इति:
Sambandha-bodhaka (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न/वाक्य-समाप्ति (quotative particle)
ख्यातःis known/called
ख्यातः:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् देवः)
महीपतेO king
महीपते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीः पाति)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
उत्पत्तिःorigin/birth
उत्पत्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
पूर्वम्earlier
पूर्वम्:
Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; काल-अर्थे (adverb: 'previously')
श्रुताheard
श्रुता:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (उत्पत्तिः) श्रुता = 'was heard'
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देश-अर्थे (adverb: 'here')
वदतःof (you) speaking
वदतः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
ममof me / for me
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Bhartṛyajña

Tirtha: Siddheśvara

Type: kshetra

Listener: Mahi-pati / King (contextually Ānarta in subsequent verse)

Scene: A sage (Bhartṛyajña) addresses a king, pointing toward a Śiva shrine named Siddheśvara, beginning the origin narrative; the atmosphere is didactic and sacred.

B
Bhartṛyajña
S
Siddheśvara
M
Mahādeva (Śiva)

FAQs

Śiva’s presence becomes localized and name-sanctified as a tīrtha (Siddheśvara), and hearing its origin-story is part of Purāṇic devotional culture.

Siddheśvara—Mahādeva known by this name in the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya milieu.

None explicitly; the implied practice is śravaṇa (devotional listening) to the tīrtha’s origin narrative.