Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

आनर्त उवाच । मंकणेश्वरमाहात्म्यं मया विस्तरतः श्रुतम् । शिवरात्रिसमोपेतं यत्त्वया परिकीर्तितम्

Transliteration

ānarta uvāca | maṃkaṇeśvaramāhātmyaṃ mayā vistarataḥ śrutam | śivarātrisamopetaṃ yattvayā parikīrtitam

Translation

Ānarta dit : J’ai entendu en détail la grandeur de Maṅkaṇeśvara, telle que tu l’as exposée, accompagnée de l’observance de Śivarātri.

Word by Word

• आनर्तः: Ānarta (a person)
• आनर्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ānarta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• मंकणेश्वरमाहात्म्यम्: the greatness/glory of Maṃkaṇeśvara
• मंकणेश्वरमाहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मंकणेश्वर (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मंकणेश्वरस्य माहात्म्यम्)

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• विस्तरतः: in detail
• विस्तरतः: Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; प्रकार/रीति-अर्थे (adverb: 'in detail')

• श्रुतम्: heard
• श्रुतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे (heard)

• शिवरात्रिसमोपेतम्: accompanied by (the account of) Śivarātri
• शिवरात्रिसमोपेतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिवरात्रि (प्रातिपदिक) + समुप-इ (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवरात्र्या समोपेतम्); क्त-प्रत्ययान्त (समुपेत = accompanied)

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्ध-सूचक (relative pronoun)

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (Agent/Instrument in passive sense)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• परिकीर्तितम्: described/proclaimed
• परिकीर्तितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: परि-कीर्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मणि (praised/related)

Speaker

Ānarta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṅkaṇeśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: Ānarta, hands folded, respectfully summarizing what he has heard about Maṅkaṇeśvara and Śivarātri; a faint silhouette of a Śiva temple indicates the referenced shrine.

Characters & Entities

• Ānarta
• Maṅkaṇeśvara
• Śivarātri

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred-site narratives (māhātmya) and sacred-time observances (Śivarātri) are presented as mutually reinforcing paths of merit.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Maṅkaṇeśvara is referenced as a praised Śiva site within the ongoing Nāgara Khaṇḍa tīrtha discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription—this verse acknowledges prior narration that included Śivarātri observance.