Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

तकारो विद्युद्विकारः सोमबीजं महत्स्मृतम् । अंगिरावर्द्धमूलं च वर्जितं कर्मका मिकम् १

Transliteration

takāro vidyudvikāraḥ somabījaṃ mahatsmṛtam | aṃgirāvarddhamūlaṃ ca varjitaṃ karmakā mikam 1

Translation

La syllabe « ta », éclatante comme l’éclair, est tenue pour la grande semence de Soma. Enracinée dans la lignée d’Aṅgiras et fortifiant sa base, elle doit être évitée par ceux que pousse le seul désir mondain et ritualiste.

Word by Word

• तकारः: the syllable ‘ta’
• तकारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विद्युद्विकारः: a transformation like lightning
• विद्युद्विकारः: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विद्युत् + विकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विद्युतः विकारः)

• सोमबीजम्: the seed (mantra) of Soma
• सोमबीजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम + बीज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सोमस्य बीजम्)

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (somabījam)

• स्मृतम्: is remembered/said
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/आख्यातार्थ)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘स्मृत’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is remembered/called’

• अङ्गिरा: Aṅgiras
• अङ्गिरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (ऋषिनाम)

• वर्द्धमूलम्: having an increased root/base
• वर्द्धमूलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्द्ध + मूल (प्रातिपदिक); वर्ध् (धातु) (अर्थ-सम्बन्ध)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः ‘वृद्धं/वर्धितं मूलं यस्य’ (अर्थतः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• वर्जितम्: is to be avoided/omitted
• वर्जितम्: Kriya (Predicate/आख्यातार्थ)
• Type: Verb
• Root: वर्ज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘वर्जित’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is avoided/omitted’

• कर्मकामिकम्: desirous of ritual action (worldly rites)
• कर्मकामिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कर्म + कामिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; ‘कर्मणि कामः यस्य/कर्मकामः’ इत्यर्थे

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A sage instructs a pilgrim-priest on the lightning-flash syllable ‘ta’ as Soma-bīja; a subtle warning gesture indicates avoidance for desire-driven ritualists; faint moon-disc and electric streaks hover above a palm-leaf manuscript.

Characters & Entities

• Soma
• Aṅgiras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma distinguishes higher mantra-practice from desire-driven ritualism; intention (kāma vs. liberation) governs what should be adopted or avoided.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is a mantra-vidhi statement inside a tīrtha-māhātmya chapter; it does not itself name a specific pilgrimage site.

What ritualistic prescription is mentioned?

“Ta” is identified as Soma’s seed; yet it is said to be varjita (avoided) for practitioners motivated by kāmya-karma (desire-based ritual aims).