Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 81

ततः प्रोवाच तं दूतं धर्मराजः प्रहर्षितः । गोकर्णं पुरतो दृष्ट्वा द्वितीयं प्रस्थितं गृहम्

tataḥ provāca taṃ dūtaṃ dharmarājaḥ praharṣitaḥ | gokarṇaṃ purato dṛṣṭvā dvitīyaṃ prasthitaṃ gṛham

Alors Dharmarāja, réjoui de voir le second Gokarṇa debout devant lui, s’adressa à ce messager qui était parti.

ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक-अव्यय (then/thereupon)
प्रोवाचsaid, spoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तम्that (him)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दूतम्messenger
दूतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
धर्मराजःDharmarāja
धर्मराजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्मराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः धर्म + राज
प्रहर्षितःdelighted
प्रहर्षितः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√हृष् (धातु) (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गोकर्णम्Gokarṇa
गोकर्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगो + कर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः गो-कर्ण (गवां कर्ण इव/गोः कर्णः) नाम
पुरतःin front
पुरतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु) (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘having seen’
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘गृहम्’ विशेषण
प्रस्थितम्set out (for)
प्रस्थितम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√स्था (धातु) (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘गृहम्’ विशेषण (departed/started for)
गृहम्home
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Sūta (continued narration)

Tirtha: Gokarṇa (brāhmaṇa-name in narrative)

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Scene: Dharmarāja, delighted, beholds the second Gokarṇa standing before him and addresses the messenger who had gone forth.

D
Dharmarāja (Yama)
G
Gokarṇa
D
Dūta (messenger)

FAQs

The Purāṇic narrative highlights the ordered governance of dharma, where even messengers and their missions are evaluated within cosmic law.

No specific tīrtha is named in this verse; it continues the Dharmarāja episode associated with the chapter’s tīrtha-māhātmya.

None; it introduces Dharmarāja’s speech to the messenger.