Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

एतदेव महाभाग्यमेतदेवमहातपः । एष एव परो मोक्षो यत्र लक्ष्मीशपूजनम्

Transliteration

etadeva mahābhāgyametadevamahātapaḥ | eṣa eva paro mokṣo yatra lakṣmīśapūjanam

Translation

Ceci seul est la fortune suprême; ceci seul est l’austérité la plus haute. Ceci même est la délivrance suprême: là où s’accomplit le culte du Seigneur de Lakṣmī.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• महाभाग्यम्: great fortune
• महाभाग्यम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महाभाग्य (प्रातिपदिक; महा+भाग्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘महद् भाग्यम्’ इति कर्मधारय

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• महातपः: great austerity
• महातपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महातपस् (प्रातिपदिक; महा+तपस्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘महत्तपः’ इति कर्मधारय

• एषः: this (is)
• एषः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• परः: supreme
• परः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies मोक्षः)

• मोक्षः: liberation
• मोक्षः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्ध-देशवाचक (where)

• लक्ष्मीश-पूजनम्: worship of Lakṣmī’s Lord (Viṣṇu)
• लक्ष्मीश-पूजनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मीश (प्रातिपदिक; लक्ष्मी+ईश) + पूजन (प्रातिपदिक; √पूज् (धातु) + ल्युट्/अन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘लक्ष्मीशस्य पूजनम्’ = worship of the Lord of Lakṣmī)

Speaker

Narrative voice within Brahmā–Nārada dialogue context (deduced from adhyāya colophon)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim offers worship to Lakṣmīśa; around him appear symbolic crowns labeled bhāgya and tapas dissolving into a single radiant lotus labeled mokṣa.

Characters & Entities

• Lakṣmīśa (Viṣṇu)
• mokṣa
• tapas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship of Viṣṇu (Lakṣmī’s Lord) is presented as equal to the greatest austerity and as a direct path to liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse praises any sacred place within this Māhātmya where Lakṣmīśa (Viṣṇu) is worshipped, implying the kṣetra’s liberating power.

What ritualistic prescription is mentioned?

Lakṣmīśa-pūjanam—formal worship of Viṣṇu, treated as the core religious practice yielding mokṣa.