Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

जयोवाच । देवि त्वद्देहसंभूतो वृक्षोऽयं स्वेदबिन्दुजः । नामाऽस्य कुरु वै क्षिप्रं पूजितः पापनाशनः

Transliteration

jayovāca | devi tvaddehasaṃbhūto vṛkṣo'yaṃ svedabindujaḥ | nāmā'sya kuru vai kṣipraṃ pūjitaḥ pāpanāśanaḥ

Translation

Jayā dit : « Ô Déesse, cet arbre est né de ton propre corps, issu d’une goutte de ta sueur. Donne-lui vite un nom ; lorsqu’il est vénéré, il détruit les péchés. »

Word by Word

• जया: Jayā
• जया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• त्वत्: your
• त्वत्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्त्यर्थे प्रयोगः (genitive sense) अव्ययवत्-पूर्वपद; समासे पूर्वपदम्

• देहसंभूतः: arisen from (your) body
• देहसंभूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: देह-संभूत (प्रातिपदिक; देह + संभूत)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (देहात्/देहस्य संभूतः) विशेषणम् (वृक्षः)

• वृक्षः: tree
• वृक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वेदबिन्दुजः: born from a drop of sweat
• स्वेदबिन्दुजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्वेद-बिन्दु-ज (प्रातिपदिक; स्वेद + बिन्दु + ज)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (स्वेदबिन्दोः जायते) विशेषणम् (वृक्षः)

• नाम: name
• नाम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अस्य: of this (tree)
• अस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• कुरु: make/give
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययवत् प्रयोगः (adverb)

• पूजितः: when worshipped / worshipped
• पूजितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) → पूजित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (वृक्षः)

• पापनाशनः: destroyer of sins
• पापनाशनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाप-नाशन (प्रातिपदिक; पाप + नाशन)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पापस्य नाशनः) विशेषणम् (वृक्षः)

Speaker

Jayā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bilva (tree) (to be named)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Jayā explains to Pārvatī that the tree was born from a drop of her perspiration, and urges her to name it quickly; worship of it destroys sins.

Characters & Entities

• Jayā
• Devī (Pārvatī)
• tree (bilva implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Objects connected to the Divine (even a single drop) become powerful vehicles of purification when approached with worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The bilva-tree locus within Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha narrative—presented as a sanctified site-marker due to Devī’s sambandha (divine connection).

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (worship) of the tree is prescribed, with the promised fruit of pāpa-kṣaya (destruction of sin).