Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

चमत्कारपुरे विप्रः पुरासीत्संशितव्रतः । चंडशर्मेति विख्यातो रूपौदार्यगुणान्वितः

Transliteration

camatkārapure vipraḥ purāsītsaṃśitavrataḥ | caṃḍaśarmeti vikhyāto rūpaudāryaguṇānvitaḥ

Translation

Dans la cité de Camatkāra vivait jadis un brāhmaṇa, ferme dans ses vœux, connu sous le nom de Caṇḍaśarman, doté de beauté, de générosité et de vertus.

Word by Word

• चमत्कारपुरे: in Camatkārapura
• चमत्कारपुरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चमत्कार (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘चमत्कारस्य पुरम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• विप्रः: a Brahmin
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पुरा: formerly
• पुरा: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (formerly)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• संशितव्रतः: of firm vows
• संशितव्रतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संशित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘संशितं व्रतं यस्य सः’ (one whose vow is firm)

• चण्डशर्म: Caṇḍaśarman (proper name)
• चण्डशर्म: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चण्ड (प्रातिपदिक) + शर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम; कर्मधारयः (चण्डं शर्म यस्य/चण्ड-शर्म)

• इति: thus (named)
• इति: Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/नामनिर्देशक-अव्ययम् (quotative particle)

• विख्यातः: well-known
• विख्यातः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि+ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• रूपौदार्यगुणान्वितः: endowed with beauty, generosity, and virtues
• रूपौदार्यगुणान्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + औदार्य (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘रूप-औदार्य-गुणैः अन्वितः’ इति तृतीया-तत्पुरुषः (समासान्ते अन्वित)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇa-sattamāḥ

Visual Art Cues

Scene: A dignified brāhmaṇa (Caṇḍaśarman) in a city setting—clean attire, sacred thread, calm face—shown giving alms or performing daily rites, establishing his virtuous baseline.

Characters & Entities

• Camatkārapura
• Caṇḍaśarman
• Brāhmaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse sets up a moral narrative: even the virtuous and vow-steadfast can be tested, making dharma a lived discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gaṅgā-māhātmya framework continues; the immediate place named is Camatkārapura, the story’s setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual instruction; it introduces a character known for vrata (vowed discipline).