Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

ब्रह्मलोकं तदा कृत्स्नं प्लावयित्वा जलं हि तत् । शुद्धस्फटिकसंकाशं कुन्देन्दुसदृशद्युति । मत्स्यकच्छपसंकीर्णं ग्राहयूथैः समाकुलम्

brahmalokaṃ tadā kṛtsnaṃ plāvayitvā jalaṃ hi tat | śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ kundendusadṛśadyuti | matsyakacchapasaṃkīrṇaṃ grāhayūthaiḥ samākulam

Cette eau submergea alors tout Brahmaloka. Elle brillait comme un cristal pur, éclatante comme le jasmin et la lune—pleine de poissons et de tortues, et encombrée de troupes de crocodiles.

ब्रह्मलोकम्the world of Brahmā
ब्रह्मलोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ब्रह्मणः लोकम्
तदाthen
तदा:
Kriya-vishesana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
कृत्स्नम्entire, whole
कृत्स्नम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ब्रह्मलोकम्’ इति विशेषणम्
प्लावयित्वाhaving flooded
प्लावयित्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्लु (धातु) → प्लावयति (णिच्) → प्लावयित्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having flooded
जलम्the water
जलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/indeed)
तत्that (water)
तत्:
Anuvada (Referent/निर्देश)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘जलम्’ इत्यस्य पुनरुक्ति/निर्देश
शुद्धस्फटिकसंकाशम्like pure crystal
शुद्धस्फटिकसंकाशम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध + स्फटिक + संकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘जलम्’ इति विशेषणम्; शुद्धस्य स्फटिकस्य इव संकाशः
कुन्देन्दुसदृशद्युतिhaving a radiance like jasmine and the moon
कुन्देन्दुसदृशद्युति:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुन्द + इन्दु + सदृश + द्युति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (बहुधा ‘-द्युति’ स्त्री); ‘जलम्’ इत्यर्थे द्युतिविशेषणम्; कुन्द-इन्दुवत् सदृशी द्युतिः यस्य
मत्स्यकच्छपसंकीर्णम्filled with fish and tortoises
मत्स्यकच्छपसंकीर्णम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमत्स्य + कच्छप + संकीर्ण (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त) ‘संकीर्ण’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘जलम्’ इति विशेषणम्; मत्स्यैः कच्छपैश्च संकीर्णम्
ग्राहयूथैःby/with groups of crocodiles
ग्राहयूथैः:
Karana (Instrument/association/करण)
TypeNoun
Rootग्राह + यूथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ग्राहाणां यूथैः
समाकुलम्crowded, teeming
समाकुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + आकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘जलम्’ इति विशेषणम्

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha: Viṣṇupadī (Gaṅgā)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/sages

Scene: A vast, luminous expanse of water floods Brahmaloka, sparkling like crystal; aquatic beings—fish, tortoises, and crocodile schools—move within the radiant flood.

B
Brahmaloka

FAQs

Sacred waters are portrayed as cosmically vast and intrinsically purifying, worthy of reverence as a manifestation of divine order.

The passage is part of the glorification of Viṣṇupadī/gaṅgā-tīrtha (the sacred current later identified as Gaṅgā).

No direct ritual is prescribed here; it is a descriptive praise (māhātmya) of the holy water’s nature and radiance.