Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 57

एको विष्णुस्तुष्यते मुक्तिदाता नित्यं ध्यातः पूजितः संस्तुतश्च । यच्चाभीष्टं यच्च गेहे शुभं वा तत्तद्देयं मुक्तिहेतोर्नृवर्यैः

eko viṣṇustuṣyate muktidātā nityaṃ dhyātaḥ pūjitaḥ saṃstutaśca | yaccābhīṣṭaṃ yacca gehe śubhaṃ vā tattaddeyaṃ muktihetornṛvaryaiḥ

Viṣṇu seul—dispensateur de la délivrance—se réjouit lorsqu’on le médite sans cesse, qu’on le vénère et qu’on le loue. Aussi, tout ce que l’on chérit et tout bien auspice présent au foyer, les meilleurs des hommes doivent l’offrir en don, pour la cause de la libération.

एकःone; only
एकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (one/alone)
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुष्यतेis pleased
तुष्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
मुक्तिदाताgiver of liberation
मुक्तिदाता:
Apposition (समानााधिकरण/विशेष्य)
TypeNoun
Rootमुक्ति + दातृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘मुक्तेः दाता’ (giver of liberation)
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘सदा’ (always)
ध्यातः(is) meditated upon
ध्यातः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootध्या (धातु) → ध्यात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि—‘ध्यायितः’ (meditated upon)
पूजितःworshipped
पूजितः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु) → पूजित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि—‘पूजितः’ (worshipped)
संस्तुतःpraised
संस्तुतः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootसम् + स्तु (धातु) → संस्तुत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि—‘स्तुतः’ (praised)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
यत्whatever
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (whatever/that which)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
अभीष्टम्the desired (thing)
अभीष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअभीष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त) ‘इष्’ धातोः; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘इष्टम्’ (desired thing)
यत्whatever
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
गेहेin the house
गेहे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह/गेह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
शुभम्auspicious (thing)
शुभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘auspicious thing’
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (or)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; संकेतः—पूर्वोक्त-वस्तु (that)
तत्each (such)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; पुनरुक्ति (each and every)
देयम्should be given
देयम्:
Kriya (Injunctive predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → देय (कृदन्त)
Formअनियत-कर्तव्यता (gerundive/तव्यत्-प्रत्ययार्थ), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘दातव्यम्’ (to be given)
मुक्तिहेतोःfor the sake/cause of liberation
मुक्तिहेतोः:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुक्ति + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘मुक्तेः हेतु’ (cause of liberation)
नृवर्यैःby the best of men
नृवर्यैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृ + वर्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘नृणां वर्याः’ (best of men); करण/कर्ता-समूह (by the best men)

Contextual: Brahmā (Brahmā–Nārada Saṃvāda)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Nārada

Scene: A noble householder offers prized household goods in charity after worshipping Viṣṇu; Viṣṇu’s icon is in the background, while the act of giving is foregrounded as a path to liberation.

V
Viṣṇu
M
Mukti

FAQs

Liberation-oriented life combines devotion (dhyāna–pūjā–stuti) with generous giving (dāna) as an offering to God.

While not naming a single tirtha in the verse, it is taught within the Nāgara Khaṇḍa’s Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya context.

Maintain regular worship of Viṣṇu and practice dāna—giving what is dear and auspicious from one’s home as a mokṣa-oriented offering.