Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

अश्वत्थपत्रसंभोगः कार्यो बुधजनैः सदा । एकान्नभोजी राजा स्यात्सकलं भूमिमण्डले

aśvatthapatrasaṃbhogaḥ kāryo budhajanaiḥ sadā | ekānnabhojī rājā syātsakalaṃ bhūmimaṇḍale

Les sages doivent toujours prendre leur repas sur des feuilles d’aśvattha (pīpal). Celui qui ne mange qu’un seul repas devient roi sur tout le cercle de la terre.

अश्वत्थपत्रसंभोगःuse/consumption with aśvattha leaves
अश्वत्थपत्रसंभोगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्वत्थ + पत्र + संभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः (बहुपद) तत्पुरुष-प्रायः: अश्वत्थपत्रैः सह संभोगः/अश्वत्थपत्र-सम्बन्धी संभोगः
कार्यःshould be done
कार्यः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतव्यत्/यत्-अर्थे ण्यत् (Gerundive/obligatory) ‘कार्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-भावः
बुधजनैःby wise people
बुधजनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबुधजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (बुधाः जनाः)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
एकान्नभोजीone who eats only one kind of food
एकान्नभोजी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएक + अन्न + भोजिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (एकम् अन्नम् एव भोज्यं यस्य/एकान्नं भोजी)
राजाa king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्यात्would become
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
सकलम्entire
सकलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (भूमिमण्डले इत्यर्थे ‘सकलं’ = सर्वम्)
भूमिमण्डलेin the earth-realm
भूमिमण्डले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (भूमेः मण्डले)

Brahmā

Type: kshetra

Scene: A wise ascetic-like householder sits beneath a sacred aśvattha tree, eating a single simple meal on its leaves; the earth-circle is symbolized by a mandala-like globe motif beneath, indicating ‘sakalaṃ bhūmimaṇḍale’ kingship as fruit of restraint.

C
Cāturmāsya
A
Aśvattha

FAQs

Moderation in eating and mindful simplicity are extolled as potent austerities, believed to generate strong merit and authority.

No distinct tirtha is named in this verse; it continues the Cāturmāsya observance instructions within the Nāgara Khaṇḍa setting.

Use aśvattha leaves for meals; practice ekānna-bhojana (one meal a day).