Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

चातुर्मास्ये जलगतो देवो नारायणो भवेत् । सर्वतीर्थाधिकं स्नानं विष्णुतेजोंशसंगतम्

cāturmāsye jalagato devo nārāyaṇo bhavet | sarvatīrthādhikaṃ snānaṃ viṣṇutejoṃśasaṃgatam

Durant Cāturmāsya, le Dieu Nārāyaṇa demeure dans l’eau ; ainsi, s’y baigner alors surpasse tous les tīrthas, car cela s’unit à une part de la splendeur de Viṣṇu.

चातुर्मास्येin the Cāturmāsya period
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे), एकवचनम्; ‘चातुर्मास्य’ = चातुर्मास-सम्बन्धि (during the four-month period)
जलगतःgone into water
जलगतः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजल (प्रातिपदिक) + गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त), ‘जल-गत’ = जलं गतः (gone into water)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
नारायणःNārāyaṇa
नारायणः:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; देवस्य विशेष-नाम
भवेत्would be / should become
भवेत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
सर्वतीर्थाधिकम्surpassing all sacred fords
सर्वतीर्थाधिकम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सर्व-तीर्थ-अधिक’ = सर्वेभ्यः तीर्थेभ्यः अधिकम् (greater than all tīrthas)
स्नानम्bath
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
विष्णुतेजः-अंश-संगतम्connected with a portion of Viṣṇu’s splendor
विष्णुतेजः-अंश-संगतम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक) + संगत (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘विष्णु-तेजः-अंश’ (षष्ठी-तत्पुरुषः) + ‘संगत’ (क्त) = तेन संगतम् (associated with a portion of Viṣṇu’s radiance)

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Tirtha: Cāturmāsya-jala (Nārāyaṇa-sannihita water)

Type: kund

Scene: Monsoon season: devotees bathe in a simple pond/river; within the water, a subtle luminous form of Nārāyaṇa is suggested—light rays and conch-disc motifs shimmering on the surface, indicating Viṣṇu-tejas.

C
Cāturmāsya
N
Nārāyaṇa
V
Viṣṇu
J
Jala (Water)

FAQs

Sacred time intensifies sacred matter: during Cāturmāsya, water itself is treated as divinely charged for purification.

The teaching universalizes tīrtha: any water becomes exceptionally holy in Cāturmāsya due to Nārāyaṇa’s presence.

Perform snāna during Cāturmāsya, recognizing it as especially meritorious.