Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

एकवर्षसहस्रांतं यावद्युद्धमवर्तत । दिनेदिने क्षयं यांति तत्र देवा न दानवाः । ततो वर्षसहस्रांते संक्रुद्धः शशिशेखरः । त्रिशूलेन समुद्यम्य स्वहस्तेन व्यभेदयत्

ekavarṣasahasrāṃtaṃ yāvadyuddhamavartata | dinedine kṣayaṃ yāṃti tatra devā na dānavāḥ | tato varṣasahasrāṃte saṃkruddhaḥ śaśiśekharaḥ | triśūlena samudyamya svahastena vyabhedayat

Pendant mille années entières, la bataille se poursuivit. Jour après jour, là, ce furent les dieux qui s’épuisaient, non les asuras. Puis, au terme de ces mille ans, le Seigneur au croissant de lune (Śaśiśekhara), courroucé, leva son trident et de sa propre main le transperça.

एकवर्षसहस्रान्तम्up to the end of a thousand years
एकवर्षसहस्रान्तम्:
Desha-Kala-adhikarana (देश-काल-अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएक + वर्ष + सहस्र + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (एकवर्षसहस्रस्य अन्तः/पर्यन्तः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; यावत् इत्यस्य अवधिकर्म
यावत्as long as, until
यावत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय, अवधिक/परिमाणबोधक (as long as, up to)
युद्धम्the battle
युद्धम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अवर्ततcontinued, went on
अवर्तत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; ‘continued/was going on’
दिनेin a day
दिने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
दिनेin (each) day
दिने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (day by day)
क्षयम्destruction, loss
क्षयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
यान्तिgo to, undergo
यान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (there)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
दानवाःthe demons (Dānavas)
दानवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरार्थक (then)
वर्षसहस्रान्तेat the end of a thousand years
वर्षसहस्रान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष + सहस्र + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (वर्षसहस्रस्य अन्तः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + क्रुध् (धातु) → संक्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; शशिशेखरः इति विशेषण
शशिशेखरःŚiva (moon-crested)
शशिशेखरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशशि + शेखर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (शशिः शेखरः यस्य/शशिशेखरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
त्रिशूलेनwith the trident
त्रिशूलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootत्रिशूल (प्रातिपदिक)
Formद्विगु (त्रीणि शूलानि/त्रिशूलम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
समुद्यम्यhaving raised
समुद्यम्य:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम् + उद् + यम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having lifted/raised’
स्वहस्तेनwith his own hand
स्वहस्तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व + हस्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (स्वस्य हस्तः); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
व्यभेदयत्split, pierced, broke apart
व्यभेदयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + भिद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Sūta (implied continuation of narration)

Type: kshetra

Scene: A millennium-long war culminates: exhausted devas, triumphant asuras, and then Śiva—Moon-crested—rises in fury, lifting the trident and striking the demon with a single, world-shaking thrust.

Ś
Śiva (Śaśiśekhara)
T
Trident (Triśūla)
D
Devas
D
Dānavas
A
Andhaka (context)

FAQs

Even prolonged suffering of the righteous is not defeat; divine justice may appear delayed, but Śiva’s intervention restores balance when the time is ripe.

The episode belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya stream in the Nāgara Khaṇḍa, though the verse narrates the cosmic battle rather than a local rite.

None.