Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 83

भीष्म उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि नराधिप । एकविंशत्प्रमाणं च नरकाणां यथा स्थितम्

bhīṣma uvāca | etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭosmi narādhipa | ekaviṃśatpramāṇaṃ ca narakāṇāṃ yathā sthitam

Bhīṣma dit : Ô souverain des hommes, je t’ai exposé tout ce que tu m’as demandé — la mesure et l’ordonnance des vingt et un enfers, tels qu’ils se tiennent.

भीष्मःBhīṣma
भीष्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभीष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; ‘तुभ्यम्’ (to you)
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; एतत् इत्यस्य विशेषणम्
आख्यातम्told/explained
आख्यातम्:
Karma-samānādhikaraṇa (कर्म-समानााधिकरण/विधेय)
TypeAdjective
Rootआ+ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), नपुंसकलिङ्गे द्वितीया, एकवचनम्; ‘कथितम्’ (told)
यत्which/that which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-सूचकं (relative pronoun)
पृष्टःasked
पृष्टः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र+छ्/पृच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्; अहम् इत्यस्य विशेषणम् (‘asked’)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्
नर-अधिपO king
नर-अधिप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (‘lord of men’); पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
एक-विंशत्-प्रमाणम्the measure/number of twenty-one
एक-विंशत्-प्रमाणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक) + विंशति (संख्या-प्रातिपदिक) + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formधारय/तत्पुरुष-समासः (determinative: ‘having measure/number of twenty-one’); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; (आख्यातम् इत्यस्य कर्म)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)
नरकाणाम्of the hells
नरकाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural)
यथाas/how
यथा:
Prakaraṇa (प्रकार/क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb/conjunction): ‘येन प्रकारेण’ (as/how)
स्थितम्situated/arranged
स्थितम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), नपुंसकलिङ्गे द्वितीया, एकवचनम्; ‘यथा’ इत्यस्य अन्वयः (as it is situated)

Bhīṣma

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (chapter frame)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A calm didactic court-scene: Bhīṣma, venerable and composed, addresses Yudhiṣṭhira, while a symbolic backdrop hints at twenty-one narakas as distant, shadowy compartments—more diagrammatic than horrific.

B
Bhīṣma
Y
Yudhiṣṭhira

FAQs

Scriptural teaching organizes moral reality: understanding naraka classifications helps one discern the consequences of actions and choose remedial dharma.

The surrounding discourse belongs to Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, though this verse functions as a narrative transition.

No new rite is prescribed; it summarizes the completed explanation that supports later prescriptions like dāna, śrāddha, and tīrtha-yātrā.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App