Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

आनर्त उवाच । ये दृश्यंते निजाः स्वप्ने चिरात्पितृपितामहाः । प्रार्थयंति निजान्कामांस्ततः किं स्यान्महामुने

ānarta uvāca | ye dṛśyaṃte nijāḥ svapne cirātpitṛpitāmahāḥ | prārthayaṃti nijānkāmāṃstataḥ kiṃ syānmahāmune

Ānarta dit : Ces pères et grands-pères, partis depuis longtemps, qui apparaissent en rêve aux leurs et demandent ce qu’ils désirent — qu’est-ce que cela signifie, ô grand muni ?

आनर्तःĀnarta (name)
आनर्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootānarta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दृश्यन्तेare seen/appear
दृश्यन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (Passive)
निजाःone’s own
निजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘ye’)
स्वप्नेin a dream
स्वप्ने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
चिरात्after a long time
चिरात्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अपादानार्थे/कालवाचक-अव्यय (temporal adverb: ‘after a long time’)
पितृपितामहाःfathers and grandfathers (ancestors)
पितृपितामहाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + पितामह (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
प्रार्थयन्तिrequest/beg
प्रार्थयन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अर्थ् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
निजान्their own
निजान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘kāmān’)
कामान्desires/requests
कामान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
ततःtherefore/from that
ततः:
Hetu/Relation (Cause/connection)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय; तस्मात्-अर्थे (therefore/from that)
किम्what
किम्:
Prashna (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक
स्यात्would be/might be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
महामुनेO great sage
महामुने:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् मुनिः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Ānarta

Listener: Bhartṛyajña

Scene: Night scene: a householder asleep; translucent figures of father and grandfather appear, gesturing for offerings; by day, the questioner approaches the sage for interpretation.

Ā
Ānarta
P
Pitṛ
P
Pitāmaha
D
Dreams (svapna)

FAQs

Dreams are treated as moral signals within dharma-literature, prompting attention to neglected ancestral duties.

No specific site is mentioned in this question-verse; it continues the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya dialogue setting.

No direct prescription here; it asks for interpretation of ancestors requesting things in dreams.