Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 226›Shloka 36
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

ये नरा गोप्रदातारो मृत्युकाले व्यवस्थिते । ते गोपुच्छं समाश्रित्य तां तरंति पृथूदकाम् । अन्ये स्वबाहुभिः कृत्वा गोप्रदानविवर्जिताः

Transliteration

ye narā gopradātāro mṛtyukāle vyavasthite | te gopucchaṃ samāśritya tāṃ taraṃti pṛthūdakām | anye svabāhubhiḥ kṛtvā gopradānavivarjitāḥ

Translation

Ces hommes qui font le don d’une vache, lorsque l’heure de la mort est venue—s’agrippant à la queue de la vache, ils traversent la Vaitaraṇī aux eaux étendues. Les autres, privés du don de la vache, doivent franchir par la force de leurs bras.

Word by Word
येwho
ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक
नराःmen
नराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
गोप्रदातारःcow-donors
गोप्रदातारः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + प्रदातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (गवां प्रदातारः) — “givers of cows”
मृत्युकालेat death-time
मृत्युकाले:
अधिकरण (Adhikarana/Locative)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मृत्योः कालः)
व्यवस्थितेwhen it has come/when present
व्यवस्थिते:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootवि-अव-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘मृत्युकाले’ इत्यस्य विशेषणम् — “when (it is) present/arrived”
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
गोपुच्छम्cow’s tail
गोपुच्छम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + पुच्छ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (गोः पुच्छम्)
समाश्रित्यhaving held on to
समाश्रित्य:
पूर्वकालक्रिया (Absolutive)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive)
ताम्that (river)
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वैतरणी-निर्देशः
तरन्तिcross
तरन्ति:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootतॄ (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
पृथूदकाम्having vast water
पृथूदकाम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (पृथु उदकं यस्याः सा) — ‘ताम्’ (वैतरणीम्) विशेषयति
अन्येothers
अन्ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्वबाहुभिःwith their own arms
स्वबाहुभिः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
कृत्वाhaving done (it)
कृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Absolutive)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); “having done/made (effort)”
गोप्रदानविवर्जिताःdeprived of cow-donation
गोप्रदानविवर्जिताः:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootगो (प्रातिपदिक) + प्रदान (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (गोप्रदानात् विवर्जिताः) — “devoid of cow-gift”
Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaitaraṇī (paraloka-nadī)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A dying man at the river Vaitaraṇī grasps a cow’s tail; the river appears vast and dark; on one side attendants of Yama loom, while on the other side a luminous path opens for the donor; non-donors struggle swimming with their arms.

Characters & Entities
V
Vaitaraṇī

FAQs

Meritorious charity—especially go-dāna—serves as tangible spiritual aid in the afterlife, while lack of such merit brings hardship.

The passage centers on the Vaitaraṇī crossing on Yama’s route, a key feature of Purāṇic sacred geography of the afterlife.

Go-dāna (donating a cow), traditionally to a Brāhmaṇa, is upheld as a powerful rite of dāna that assists the soul at death.

←Previous Verse
Next Verse→